W sytuacjach kryzysowych, gdzie dostęp do wyspecjalizowanych usług jest ograniczony lub zupełnie niedostępny, każda osoba zaangażowana w działania pomocowe może odegrać kluczową rolę we wsparciu osób dotkniętych przemocą uwarunkowaną płcią (GBV – Gender-Based Violence). Z myślą o nich powstał Poradnik Kieszonkowy, opracowany przez Inter-Agency Standing Committee (IASC), czyli Międzyagencyjny Komitet Stały ONZ (organ współpracujący m.in. z WHO, UNICEF, UNHCR, IOM i innymi agendami humanitarnymi). To praktyczne narzędzie oparte na globalnych standardach, którego celem jest pomoc w udzieleniu bezpiecznego, podstawowego wsparcia osobom, które podzieliły się doświadczeniem przemocy.
Dla kogo jest ten poradnik?
Poradnik skierowany jest do wszystkich pracowników humanitarnych i wolontariuszy, którzy mogą znaleźć się w sytuacji, w której osoba doświadczająca przemocy zwróci się do nich po pomoc – zwłaszcza tam, gdzie nie działa żaden wyspecjalizowany zespół ds. GBV, nie istnieje ścieżka odsyłania do odpowiednich służb ani osoba kontaktowa.
Nie trzeba być terapeutą, lekarzem czy prawnikiem. Wystarczy uważność, szacunek i chęć niesienia pomocy w sposób bezpieczny i niedziałający na szkodę osoby, która przeżyła przemoc.
Co zawiera poradnik?
Poradnik oferuje krok po kroku instrukcję, jak zachować się w trudnych, emocjonalnie obciążających sytuacjach, kiedy ktoś dzieli się doświadczeniem przemocy. Zawiera m.in.:
- Kluczowe zasady reagowania: przygotuj się – obserwuj – słuchaj – skontaktuj
- Przykłady komunikatów „co mówić, a czego unikać”
- Wskazówki do pracy z dziećmi i młodzieżą
- Porady dotyczące zachowania poufności i unikania dalszej krzywdy
- Karta usług lokalnych – do samodzielnego wypełnienia
- Rekomendacje dotyczące samopomocy i przeciwdziałania wtórnemu stresowi
Podejście skoncentrowane na osobie
Jednym z fundamentów poradnika jest podejście zorientowane na osobę doświadczoną przemocy. Oznacza to szacunek dla jej wyborów i emocji, unikanie oceniania, unikanie presji oraz dbanie o jej poczucie bezpieczeństwa i godności.
Co robić, gdy brakuje wsparcia systemowego?
Poradnik został opracowany z myślą o osobach, które działają w trudnych warunkach – tam, gdzie brakuje wyspecjalizowanych struktur wsparcia dla osób doświadczających przemocy uwarunkowanej płcią. To właśnie w takich sytuacjach pomoc ze strony pracownika humanitarnego, oparta na wiedzy, empatii i odpowiednim podejściu, może mieć ogromne znaczenie. Przewodnik pomaga w przekazaniu sprawdzonych informacji o dostępnych formach wsparcia – zdrowotnego, psychologicznego czy socjalnego – oraz uczy, jak zachować poufność, respektować granice i nie pogłębiać traumy. Dzięki jasnym wytycznym i praktycznym wskazówkom, nawet osoby bez wcześniejszego doświadczenia mogą udzielić wsparcia w sposób etyczny i bezpieczny.
Nie musisz być ekspertem, żeby pomóc
Jednym z głównych założeń poradnika jest to, że każdy może udzielić pierwszego, podstawowego wsparcia, niezależnie od formalnego wykształcenia czy roli w organizacji. Choć materiały korzystają z ram Psychologicznej Pierwszej Pomocy (PFA), nie wymagają wcześniejszego szkolenia w tym zakresie. Zostały zaprojektowane tak, by były intuicyjne i natychmiastowo użyteczne w realnej sytuacji. Jednocześnie zachęca się osoby pracujące w sektorze humanitarnym do pogłębiania swojej wiedzy i rozważenia udziału w pełnych szkoleniach PFA, co może zwiększyć pewność siebie i skuteczność w działaniu.
Poradnik w praktyce – narzędzie codziennej pracy
Materiał może służyć zarówno jako narzędzie szkoleniowe, jak i podręczna pomoc w codziennej pracy. Zawiera schematy działania, przykładowe wypowiedzi, listę „co mówić, czego unikać”, a także specjalną kartę do uzupełnienia lokalnymi kontaktami i usługami. W sytuacji, gdy osoba doświadczająca przemocy zwraca się po pomoc, nie ma czasu na szukanie informacji – dlatego przygotowanie i znajomość poradnika wcześniej może być kluczowe. Co ważne, przewodnik można też łatwo zaadaptować do lokalnego kontekstu we współpracy ze specjalistą ds. GBV.
Pobierz, korzystaj, udostępniaj
Pełna wersja Poradnika kieszonkowego – Jak wspierać osoby doświadczone przemocą uwarunkowaną płcią w wielu wejest dostępna bezpłatnie. Zachęcamy do pobrania, czytania, ćwiczenia i dzielenia się nim z innymi – zarówno w organizacjach, jak i poza nimi. To proste, ale niezwykle wartościowe narzędzie, które może realnie wpłynąć na życie osób w kryzysie.
POBIERZ PORADNIK W DOWOLNEJ WERSJI JĘZYKOWEJ: https://gbvguidelines.org/en/pocketguide/
