„Lekcje z kryzysu” to efekt szerokiej, międzysektorowej współpracy ponad 60 organizacji społecznych, ekspertów, partnerów instytucjonalnych oraz samorządów działających w ramach Sieci Mapuj Pomoc. Wsparcia strategicznego udzielili Fundacja Orlen oraz PZU S.A. i PZU Życie.
Jako społeczność organizacji skupionych wokół Grupy ds. Zarządzania Kryzysowego, zaangażowanych w działania pomocowe na rzecz osób dotkniętych skutkami powodzi oraz kryzysu uchodźczego w latach 2022–2025, podjęliśmy decyzję o uporządkowaniu i udostępnieniu zdobytej wiedzy oraz doświadczeń operacyjnych. Od kwietnia 2025 roku, w gronie przedstawicieli ponad 60 organizacji społecznych z całej Polski, we współpracy z agendami ONZ (UNHCR, IOM, WHO, UNICEF), jednostkami samorządu terytorialnego, partnerami biznesowymi, instytucjami publicznymi oraz ekspertami i ekspertkami, prowadziliśmy intensywny proces analizy doświadczeń wyniesionych z ostatnich kryzysów. W niniejszej publikacji zebraliśmy kluczowe wyzwania, z którymi mierzyliśmy się w praktyce, a także rekomendacje i sprawdzone rozwiązania, które pozwoliły nam skutecznie reagować na dynamicznie zmieniające się okoliczności. Dokument ten stanowi kompendium wiedzy opartej na realnych działaniach i międzysektorowej współpracy.
To osoby działające najbliżej społeczności, które w sytuacji nagłego zagrożenia często przejmują odpowiedzialność wykraczającą poza ich codzienne role i formalne kompetencje. Kierując się troską o bezpieczeństwo oraz zdrowie mieszkańców, podejmują szybkie decyzje i organizują wsparcie tam, gdzie jest ono najbardziej potrzebne. Nawet jeśli na co dzień nie zajmują się logistyką, prowadzeniem magazynu czy koordynacją dystrybucji pomocy, w warunkach kryzysowych stają się kluczowymi ogniwami lokalnego systemu wsparcia.
Co znajdziesz w dokumencie?
Poradnik obejmuje dziesięć kluczowych obszarów działań pomocowych w sytuacjach kryzysowych, w tym zarządzanie magazynami, organizację zbiórek i wysyłek darów, efektywną dystrybucję wsparcia oraz pomoc prawną, psychologiczną i mieszkaniową. Uwzględnia również zagadnienia związane z edukacją, integracją oraz opieką nad dziećmi. Publikacja porusza także tematy przekrojowe, takie jak wsparcie grup wrażliwych, bezpieczeństwo (safeguarding), współpraca z wolontariuszami oraz gromadzenie i zarządzanie danymi.
Nad każdym z obszarów przez ponad sześć miesięcy pracowały grupy robocze, działające pod opieką zespołu facylitatorów oraz przy wsparciu liderek i liderów merytorycznych. Spotkania odbywały się cyklicznie, w trybie miesięcznym. Celem prac było zidentyfikowanie kluczowych wyzwań, wskazanie najczęściej popełnianych błędów oraz wypracowanie rekomendacji opartych na praktycznym doświadczeniu i rzeczywistych działaniach operacyjnych.
Kto opracował dokument?
Zebrane rekomendacje są rezultatem kilkumiesięcznej, wspólnej pracy Grupy ds. Zarządzania Kryzysowego przy Sieci Mapuj Pomoc
Partnerzy strategiczni PZU, Fundacja Orlen
Organizacja i redakcja: Sieć Mapuj Pomoc
Partnerzy merytoryczni: Centrum ds. katastrof i klęsk żywiołowych TRATWA, Centrum Pomocy Migrantom i Uchodźcom Caritas Archidiecezji Katowickiej, Comtegra, Dom Otwarty, Fundacja Akceptacja, Fundacja Humanitarna Folkowisko, Fundacja JRS Poland, Fundacja Kordon, Fundacja Save the Children Polska, Fundacja To Proste, Fundacja Ukraina, Fundacja z Wyboru / The Presja, Fundusz Lokalny Masywu Śnieżnika, HumanDoc, IOM Polska, Obserwatorium Bezpieczeństwa, PAH, Stowarzyszenie ArteWeda, Stowarzyszenie Kłodzka Wstęga Sudetów, Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Lądeckiej
Partnerzy: Armia Zbawienia, Banki Żywności w Olsztynie, Dwa Skrzydła UA, Fundacja Adra Polska, Fundacja Dobra Fabryka, Fundacja Edukacji Społecznej, Fundacja International Rescue Committee Polska, Fundacja Leny Grochowskiej, Fundacja Pomocy Wzajemnej BARKA, Fundacja Project HOPE Polska, Fundacja w Stronę Dialogu, Fundacje CARE International in Poland, Instytut Bezpieczeństwa Dziedzictwa, Ośrodek Badań nad Migracjami UW, PCK, PCPM, Plan International Poland, Rotary Club Jelenia Góra, Ukraiński Dom, UNHCR
Patronat honorowy: Wiceprzewodnicząca Komitetu ds. Pożytku Publicznego
- Publikacja została sfinansowana ze środków Fundacji ORLEN oraz ze środków funduszu prewencyjnego PZU.
Dlaczego warto pobrać publikację?
Wierzymy, że opracowany dokument może stanowić praktyczny drogowskaz zarówno w sytuacjach nagłych kryzysów, jak i w codziennych działaniach przygotowawczych. Skuteczny system reagowania możliwy jest wyłącznie dzięki współpracy międzysektorowej, opartej na dialogu, partnerstwie i współodpowiedzialności — tak aby żadna osoba potrzebująca wsparcia nie została pominięta.
Lekcje z kryzysu:
- 1Porządkują zasady współpracy z administracją i służbami
- 2Pokazują, jak przygotować procedury z wyprzedzeniem
- 3Podpowiadają, jak unikać błędów, które pojawiały się w poprzednich kryzysach
- 4Zawierają gotowe rozwiązania możliwe do wdrożenia bez zmian prawnych
- 5Wskazują, jak z danym wyzwaniem poradziły sobie inne organizacje
Co dalej?
Chcesz dowiedzieć się więcej? Skontaktuj się z koordynatorką Grupy ds. Zarządzania Kryzysowego, aby porozmawiać o możliwościach wdrożenia rekomendacji w Twojej organizacji lub lokalnej społeczności.
Karolina Chojka-Bartoszko
karolina.ch.bartoszko@toproste.org
Rekomendacje systemowe
Spośród ponad 230 rekomendacji zawartych w poradniku, adresowanych do małych i średnich organizacji pozarządowych, Sieć Mapuj Pomoc wyodrębniła 45 rekomendacji o charakterze systemowym. Ich wdrożenie może istotnie zwiększyć efektywność, szybkość oraz przejrzystość działań pomocowych realizowanych na rzecz osób poszkodowanych w sytuacjach kryzysowych.
Implementacja wskazanych rozwiązań przyczyni się do usprawnienia systemu reagowania kryzysowego, wzmocnienia ochrony ludności oraz podniesienia jakości wsparcia udzielanego osobom dotkniętym katastrofami, klęskami żywiołowymi i innymi kryzysami humanitarnymi na terenie Polski.
