W tym artykule wyjaśniamy, jakie kroki należy podjąć, by założyć i prowadzić firmę w Polsce oraz jakie możliwości mają przedsiębiorcy, którzy chcą przenieść swoje firmy z Ukrainy. Przedstawiamy także podstawowe formy wsparcia finansowego dla startujących i rozwijających się przedsiębiorców.
Działalność gospodarcza dla Ukraińców w Polsce – wystarczy PESEL
W Polsce obywatele Ukrainy, którzy przybyli po 24 lutego 2022 roku, mogą prowadzić działalność gospodarczą na takich samych zasadach, jak obywatele Polski. Dzięki specustawie ułatwiającej formalności, Ukraińcy mogą rejestrować firmy bez potrzeby posiadania polskiego obywatelstwa. Warunkiem jest posiadanie numeru PESEL oraz legalnego pobytu. Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje dotyczące procesu zakładania działalności gospodarczej w Polsce przez obywateli Ukrainy.
Kto może założyć firmę w Polsce?
Obywatel Ukrainy, który przebywa w Polsce legalnie i posiada numer PESEL, może założyć działalność gospodarczą w dowolnej formie, tak jak obywatele Polski. Pobyt osób, które przybyły do Polski po 24 lutego 2022 roku, jest uznawany za legalny do 30 września 2025 roku, o ile nie opuszczą kraju na dłużej niż jeden miesiąc.
Pozostali obywatele Ukrainy mogą założyć działalność, jeśli posiadają odpowiedni tytuł pobytowy, na przykład zezwolenie na pobyt czasowy lub stały czy ochronę czasową, bądź wjechali do Polski na podstawie ruchu bezwizowego. Ważne jest, aby zadbać o to, by pobyt był legalny przez cały okres prowadzenia działalności, ponieważ nielegalny pobyt może skutkować wykreśleniem firmy z rejestru.
Prawo do założenia firmy przysługuje także małżonkom obywateli Ukrainy, o ile przybyli oni do Polski w związku z działaniami wojennymi.
Zobacz także: The Way to Business – platforma wspierająca ukraińskie uchodźczynie w rozwijaniu biznesu
Jakie są formy działalności gospodarczej?
Obywatele Ukrainy mogą prowadzić działalność w różnych formach prawnych, w zależności od preferencji i skali przedsięwzięcia. Najpopularniejsze formy to:
- jednoosobowa działalność gospodarcza – prosta do zarejestrowania i odpowiednia dla małych firm. Rejestracja jest bezpłatna i można ją przeprowadzić online;
- spółki osobowe – takie jak spółka jawna czy partnerska, wymagają wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego;
- spółki kapitałowe – na przykład spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która wymaga większego zaangażowania finansowego i formalności, ale daje lepszą ochronę majątku osobistego.
Warto założyć Profil Zaufany, który umożliwia załatwianie wielu spraw urzędowych online, w tym rejestrację działalności gospodarczej. Profil Zaufany działa jak elektroniczny podpis, co ułatwia zdalne zarządzanie firmą.
Zakładanie działalności gospodarczej – krok po kroku
Osoby posiadające numer PESEL mogą przystąpić do rejestrowania swojej firmy w Polsce. Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) jest najprostszą i najczęściej wybieraną formą działalności, szczególnie w przypadku małych firm. Rejestracja jest darmowa i można ją przeprowadzić online na portalu biznes.gov.pl (w j. polskim lub angielskim). Aby skorzystać z tej opcji, należy wypełnić formularz CEIDG, który można podpisać elektronicznie Profilem Zaufanym lub osobiście w urzędzie.
W formularzu należy podać podstawowe informacje, takie jak:
- imię, nazwisko, PESEL,
- adres zamieszkania i ewentualnie adres firmy,
- nazwa firmy (musi zawierać imię i nazwisko właściciela),
- datę rozpoczęcia działalności,
- liczbę pracowników,
- wybrany urząd skarbowy,
- kody PKD (określające rodzaj działalności),
- wybraną formę opodatkowania.
Złożenie wniosku w CEIDG oznacza również automatyczne nadanie numerów NIP i REGON oraz zgłoszenie przedsiębiorcy jako płatnika składek ZUS. Przedsiębiorca ma 7 dni na zgłoszenie się do ZUS z formularzem ZUS ZUA.
Rejestracja w CEIDG
Jednoosobowa działalność gospodarcza rejestrowana jest w CEIDG – internetowym rejestrze przedsiębiorców. Można to zrobić online, zakładając Konto Przedsiębiorcy na portalu Biznes.gov.pl. Rejestracja jest bezpłatna, a proces zazwyczaj zajmuje kilka dni. Obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 roku, nie muszą załączać dodatkowych dokumentów potwierdzających legalność pobytu podczas rejestracji w CEIDG.
Rejestracja w KRS
Rejestracja spółek osobowych i kapitałowych, takich jak spółka z o.o. czy spółka akcyjna, odbywa się w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Proces rejestracji można przeprowadzić online, korzystając z systemu S24 lub Portalu Rejestrów Sądowych (PRS). Wymaga to posiadania profilu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego. Spółka może być zarejestrowana również przez pełnomocnika.
Gdzie obywatel Ukrainy powinien płacić podatki?
Obywatele Ukrainy, którzy mają miejsce zamieszkania w Polsce (np. przebywają dłużej niż 183 dni w roku), podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na źródło przychodów. Osoby te mają obowiązek złożenia zeznania podatkowego w polskim urzędzie skarbowym.
Jeśli jednak obywatel Ukrainy nie posiada miejsca zamieszkania w Polsce, podlega ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, co oznacza, że musi płacić podatki tylko od dochodów osiągniętych na terytorium Polski.
Czy trzeba rozliczać podatek VAT?
Jeśli sprzedaż firmy nie przekracza 200 tys. zł rocznie lub jeśli przedsiębiorca sprzedaje towary i usługi zwolnione z VAT-u, nie ma obowiązku rejestrowania się jako podatnik VAT. Jednak w niektórych przypadkach może to być korzystne, na przykład gdy przedsiębiorca świadczy usługi głównie dla innych firm, które są podatnikami VAT.
Pod tym linkiem znajdziesz broszurę wyjaśniającą procedury rozliczania podatków w języku ukraińskim.
Przeniesienie działalności z Ukrainy do Polski
Przedsiębiorcy, którzy prowadzili działalność gospodarczą w Ukrainie przed wybuchem wojny, mają dwie opcje przeniesienia swojej firmy do Polski.
- Otwarcie oddziału firmy – przedsiębiorca z Ukrainy może otworzyć oddział swojej firmy w Polsce, co wymaga wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Koszt rejestracji oddziału wynosi 600 zł i wiąże się z pewnymi formalnościami, takimi jak zaangażowanie notariusza i tłumacza przysięgłego.
- Założenie spółki kapitałowej lub osobowej – najczęściej wybieraną formą jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.), która wymaga stworzenia umowy spółki, powołania zarządu i posiadania kapitału zakładowego. Koszt rejestracji spółki wynosi 600 zł.
Czytaj także: Rozliczenie PIT – wskazówki i bezpłatna pomoc
Wsparcie finansowe na start lub rozwój firmy
Jednym z kluczowych źródeł wsparcia dla nowych przedsiębiorców w Polsce są Urzędy Pracy. Oferują one dotacje oraz pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej, skierowane głównie do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Wysokość dotacji może sięgać nawet sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia, co w 2024 roku daje kwotę około 43 000 zł. Konkretna kwota może jednak różnić się w zależności od Urzędu Pracy w danej miejscowości.
Dotacje są bezzwrotne i mogą pokryć koszty związane z uruchomieniem firmy, takie jak zakup sprzętu, remont biura czy promocja. Aby ubiegać się o to wsparcie, przedsiębiorca musi spełniać określone warunki.
Dotacje z Urzędów Pracy są skierowane do osób bezrobotnych, które zobowiążą się do prowadzenia działalności przez co najmniej rok. Najbliższy Urząd, do którego można skierować wniosek, można znaleźć na tej stronie. Do każdej sprawy przydzielany jest doradca, który przeprowadza przez proces.
Kto może ubiegać się o dotację?
Aby otrzymać dotację na założenie działalności gospodarczej, przedsiębiorca musi być zarejestrowany jako bezrobotny. Ponadto nie może:
- być zarejestrowany w ewidencji działalności gospodarczej przez ostatnie 12 miesięcy,
- być skazany za przestępstwa gospodarcze w ciągu ostatnich 2 lat,
- zawieszać działalności gospodarczej na okres dłuższy niż 6 miesięcy w ciągu pierwszych 12 miesięcy jej prowadzenia.
Studenci studiów stacjonarnych oraz osoby, które w ciągu ostatnich 12 miesięcy odmówiły przyjęcia oferty zatrudnienia, szkolenia lub stażu, nie kwalifikują się do uzyskania dotacji. Podobnie, osoby, które wcześniej otrzymały dotację na rozpoczęcie działalności, nie mogą ubiegać się o kolejne wsparcie.
W celu ubiegania się o dofinansowanie z Urzędu Pracy, konieczne jest przygotowanie następujących dokumentów:
- wypełniony wniosek o dofinansowanie,
- indywidualny plan działań,
- prawo własności lub wynajmu nieruchomości, w której będzie prowadzona działalność.
Warto również dostarczyć referencje od poprzednich pracodawców, certyfikaty ukończenia szkoleń oraz inne dokumenty potwierdzające doświadczenie. Cudzoziemcy muszą dodatkowo przedstawić dokumenty potwierdzające ich legalny pobyt w Polsce, takie jak PESEL z ukraińskim statusem ochrony czasowej, Kartę Polaka lub Kartę rezydenta długoterminowego UE.
Dokładne spełnienie wszystkich wymagań i dostarczenie dokumentacji może zwiększyć szanse na uzyskanie wsparcia finansowego na założenie firmy w Polsce.
Dofinansowanie z Unii Europejskiej na rozwój
Obywatele Ukrainy prowadzący działalność gospodarczą w Polsce mogą ubiegać się o dotacje z funduszy Unii Europejskiej, które wspierają rozwój firm na różnych etapach ich działalności. Programy unijne, takie jak Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, oferują wsparcie finansowe na innowacje, rozwój technologii, ekspansję na rynki zagraniczne czy inwestycje w zrównoważony rozwój.
Szczegółowe informacje o dostępnych programach można znaleźć na stronie funduszeeuropejskie.gov.pl. Aby ubiegać się o dofinansowanie, po znalezieniu programu należy rozpocząć od kontaktu z wojewódzkim urzędem pracy, gdzie można złożyć wniosek o wsparcie.
Jeśli projekt zostanie zatwierdzony, konieczne będzie podpisanie umowy oraz udział w szkoleniach z zakresu marketingu, rejestracji firmy i innych kwestii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Wsparcie dla przedsiębiorców z Ukrainy z PAIH
Przedsiębiorcy z Ukrainy mogą skorzystać z pomocy Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu, która oferuje wsparcie w zakładaniu i prowadzeniu działalności w Polsce. PAIH oferuje m.in.:
- doradztwo w zakresie prowadzenia biznesu w Polsce,
- wsparcie w kontaktach z polską administracją,
- pomoc w znalezieniu powierzchni biurowej i produkcyjnej,
- doradztwo dotyczące dostępnej pomocy publicznej.
Szczegółowe informacje na temat wsparcia można znaleźć na stronie PAIH.
Źródła:
- Biznes.gov.pl, „Moje Konto”, [https://logowanie.biznes.gov.pl/login/realms/logowanie/protocol/openid-connect/auth?client_id=account-frontend&redirect_uri=https%3A%2F%2Fkonto.biznes.gov.pl%2Fpl%2Fmoje-konto&state=f7f5dfa9-96a2-47c3-9836-9ed24d75de12&response_mode=fragment&response_type=code&scope=openid&nonce=3b115840-164b-492e-98b4-46ea1df7dd4d] (dostęp: 11 października 2024).
- Polska Agencja Inwestycji i Handlu, „Pomoc dla Ukrainy”, [https://www.paih.gov.pl/o_agencji/oferta/pomoc_dla_ukrainy/] (dostęp: 11 października 2024).
- Polska Bezgotówkowa, „Działalność gospodarcza obywateli Ukrainy w Polsce: Poradnik”, [https://polskabezgotowkowa.pl/dla-firm/akademia-przedsiebiorcy/dzialalnosc-gospodarcza-obywateli-ukrainy-w-polsce-poradnik/] (dostęp: 11 października 2024).
- Fundusze Europejskie, „Harmonogram naborów dla Programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027”, [https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/skorzystaj/harmonogramy-naborow-wnioskow/harmonogramy-2021-2027/harmonogram-naborow-dla-programu-fundusze-europejskie-na-rozwoj-cyfrowy-2021-2027/] (dostęp: 11 października 2024).
- Ukrainian in Poland, „Jak uzyskać dodatkowe finansowanie na rozpoczęcie działalności gospodarczej w Polsce?”, [https://www.ukrainianinpoland.pl/how-to-get-additional-financing-for-starting-a-business-in-poland-pl/#Procedury_i_formalnosci_otrzymania_dofinansowania] (dostęp: 11 października 2024).
- Biznes.gov.pl, „Portal Biznes.gov.pl”, [https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/001466] (dostęp: 11 października 2024).
