Wsparcie onkologiczne dla pacjentów z Ukrainy w Polsce. Przewodnik po narzędziach i zasobach na rok 2024

Zapewnienie opieki zdrowotnej, w tym onkologicznej, osobom uchodźczym to element ochrony praw człowieka i społecznej integracji. Dostęp do specjalistycznej opieki zdrowotnej jest niezbędny dla utrzymania jakości życia i zdrowia. Wymaga to jednak zorganizowanego systemu opieki zdrowotnej, uwzględniającego specyficzne potrzeby i okoliczności.

Według szacunków Polskiego Towarzystwa Onkologicznego w związku z napływem do kraju uchodźców z Ukrainy na oddziałach nastąpił nawet 10-procentowy wzrost pacjentów z chorobami nowotworowymi. To duże wyzwanie dla polskiego systemu opieki zdrowotnej. Z pomocą rozwiązaniom publicznym w latach 2022–2023 przyszło wiele programów międzynarodowych i pozarządowych. Część z nich na rok 2024 jest już jednak nieaktywna. W tym artykule zebraliśmy aktualne inicjatywy i formy wsparcia skierowane do pacjentów cierpiących na choroby nowotworowe. Przypominamy także, jakie świadczenia pacjenci mogą uzyskać w publicznym systemie opieki medycznej oraz jak się w nim poruszać.

1. System opieki zdrowotnej w Polsce

Podstawy prawne

Od momentu wybuchu konfliktu zbrojnego w Ukrainie Polska wprowadziła szereg regulacji mających na celu zapewnienie uchodźcom dostępu do opieki zdrowotnej. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym, uchodźcy z Ukrainy mają prawo do korzystania z opieki zdrowotnej w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia na zasadach identycznych jak obywatele Polski.

Oznacza to, że mogą korzystać z szerokiego zakresu bezpłatnych usług medycznych, w tym wizyt u lekarzy specjalistów, hospitalizacji, zabiegów chirurgicznych oraz refundacji leków.

Rola Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ)

NFZ odpowiada za finansowanie świadczeń zdrowotnych, w tym onkologicznych, oraz za koordynację współpracy z placówkami medycznymi na terenie całego kraju. Dzięki temu chorzy mają dostęp do leczenia onkologicznego w specjalistycznych ośrodkach.

Więcej przeczytasz w naszym artykule: Jak działa NFZ? Publiczna opieka medyczna dla uchodźców z Ukrainy

2. Rejestracja i dokumentacja

Proces rejestracji, uzyskania skierowania i rozpoczęcia leczenia

Aby uzyskać dostęp do publicznej opieki zdrowotnej, w tym leczenia onkologicznego, uchodźcy muszą posiadać numer PESEL. Rejestracja PESEL dla obywateli Ukrainy jest stosunkowo uproszczona i odbywa się w urzędach gminy. Wymagane dokumenty obejmują ważny paszport lub dowód tożsamości oraz wniosek o nadanie numeru. Po uzyskaniu numeru PESEL uchodźcy mogą zarejestrować się w lokalnych ośrodkach zdrowia i przychodniach u lekarzy rodzinnych.

To szczególnie ważne, bowiem aby rozpocząć leczenie onkologiczne, pacjent musi uzyskać skierowanie od lekarza rodzinnego lub innego specjalisty. Skierowanie umożliwia dostęp do specjalistycznych badań diagnostycznych oraz konsultacji w ośrodkach onkologicznych.

Dotychczasowa dokumentacja medyczna

Gromadzenie i posiadanie pełnej dokumentacji medycznej jest kluczowym elementem procesu leczenia onkologicznego. Dla uchodźców z Ukrainy, którzy rozpoczęli leczenie onkologiczne przed przyjazdem do Polski, istotne jest – jeśli to możliwe – aby mieli przy sobie wszelkie dostępne dokumenty medyczne.

Pacjenci powinni posiadać:

• historię choroby: informacje o diagnozie, plan leczenia, dotychczasowe terapie (chemioterapia, radioterapia) oraz wyniki operacji chirurgicznych;
• wyniki badań diagnostycznych: badania obrazowe (np. tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, USG), wyniki biopsji, testy laboratoryjne (np. markery nowotworowe) i inne ważne badania diagnostyczne;
• dokumentacja dotycząca leczenia farmakologicznego: spis leków, które pacjent przyjmował lub przyjmuje, dawki leków oraz schematy chemioterapii;
• karty informacyjne z hospitalizacji: dokumenty związane z pobytami w szpitalu, wypisy, zalecenia pooperacyjne;
• opinie lekarskie: Pisemne opinie od specjalistów, które mogą być pomocne przy dalszym leczeniu.

Posiadanie kompletnej dokumentacji ułatwia lekarzom szybkie podjęcie decyzji dotyczących dalszego leczenia, minimalizując ryzyko powielania badań i przyspieszając proces leczenia. Warto także zadbać o przetłumaczenie kluczowych dokumentów na język polski lub angielski, co ułatwi komunikację z zespołem medycznym.

Narzędzia pacjenta

NFZ oferuje pacjentom kilka pomocnych narzędzi:

• Zintegrowany Informator Pacjenta (ZIP) to platforma, która umożliwia pacjentom dostęp do ich historii medycznej oraz informacji o leczeniu w Polsce. Pacjenci mogą łatwo sprawdzić swoje wizyty, przepisane leki oraz inne informacje związane z ich leczeniem. Dostępny tylko w języku polskim.
• Portal Pacjenta NFZ oferuje możliwość rejestracji online, przeglądania informacji o swojej historii zdrowotnej oraz kontaktowania się z NFZ w celu uzyskania niezbędnych informacji. Portal dostępny jest w różnych językach.
• Gdzie się leczyć? to wyszukiwarka dostępna w języku polskim, umożliwiająca wyszukiwanie listy miejsc, gdzie każdy posiadający PESEL może się leczyć.

Czytaj także: Rehabilitacja dla osób z niepełnosprawnościami przybyłych z Ukrainy

3. Główne ośrodki onkologiczne w Polsce

Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie jest jednym z najważniejszych ośrodków onkologicznych w Polsce. Posiada oddziały w Warszawie, Krakowie i Gliwicach. Instytut zapewnia kompleksowe leczenie, w tym diagnozowanie nowotworów, chemioterapię, radioterapię, chirurgię oraz terapie celowane. W Instytucie prowadzone są także badania naukowe oraz programy kliniczne.

Wielkopolskie Centrum Onkologii (Poznań)

Wielkopolskie Centrum Onkologii w Poznaniu to kolejna czołowa placówka specjalizująca się w leczeniu nowotworów. Centrum oferuje pacjentom usługi w zakresie diagnostyki, leczenia oraz rehabilitacji onkologicznej. Znane jest z wykorzystania nowoczesnych technologii i innowacyjnych metod leczenia, w tym brachyterapii oraz radioterapii protonowej.

Gdańskie Centrum Onkologii (Gdańsk)

Gdańskie Centrum Onkologii to ważna placówka medyczna na Pomorzu, oferująca szeroki zakres usług dla pacjentów onkologicznych. Centrum jest wyposażone w nowoczesny sprzęt diagnostyczny i terapeutyczny. Oprócz standardowych terapii, Gdańskie Centrum Onkologii prowadzi badania kliniczne, które umożliwiają pacjentom dostęp do najnowszych terapii eksperymentalnych.

Centrum Radioterapii Amethyst (Kraków)

Centrum Radioterapii Amethyst to placówka specjalizująca się w najnowszych terapiach onkologicznych, szczególnie w radioterapii. Centrum oferuje leczenie pacjentom z Ukrainy, zapewniając im dostęp do nowoczesnych technologii i wsparcie tłumaczeniowe.

4. Źródła wiedzy i inicjatywy aktualne w 2024 roku

Publiczne źródła informacyjne

• Infolinia Narodowego Funduszu Zdrowia. NFZ prowadzi bezpłatną infolinię pod numerem 800 190 590, która jest dostępna także dla pacjentów z Ukrainy 24 godziny na dobę. Pod tym numerem można uzyskać informacje o profilaktyce nowotworowej, dostępnych programach zdrowotnych oraz organizacji opieki onkologicznej w Polsce. Konsultanci NFZ kierują pacjentów do odpowiednich ośrodków, gdzie mogą kontynuować leczenie. Wsparcie można uzyskać w języku polskim, ukraińskim, rosyjskim oraz angielskim.
• Na stronie NFZ znajdują się szczegółowe informacje dotyczące praw pacjentów z Ukrainy do bezpłatnej opieki zdrowotnej w Polsce, obejmującej lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, specjalistów, stomatologów, badania diagnostyczne, leczenie szpitalne i rehabilitację.
• Infolinia dla obywateli Ukrainy Urzędu do Spraw Cudzoziemców pod numerem +48 47 721 75 75, czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–16:00. Konsultanci oferują pomoc informacyjną w zakresie formalności pobytowych oraz innych kwestii związanych z pobytem i leczeniem w Polsce. Infolinia dostępna jest w językach: polskim, ukraińskim, angielskim i rosyjskim. Strona informacyjna: www.ua.gov.pl

Fundacja Alivia

• Kampania OnkoUkraina – skierowana do pacjentów onkologicznych z Ukrainy, którzy przybyli do Polski. Fundacja Alivia oferuje wsparcie informacyjne i organizacyjne, pomagając pacjentom w nawigacji po polskim systemie opieki zdrowotnej, w uzyskaniu dostępu do niezbędnych terapii, a także w zrozumieniu przysługujących im praw. Na stronie kampanii można znaleźć przydatne artykuły w języku ukraińskim dotyczące m.in. wybory miejsca leczenia czy wsparcia psychologicznego.
• Alivia udostępnia specjalną linię kontaktową oraz adres e-mail onko_ukraine@alivia.org.pl, przez które pacjenci z Ukrainy mogą uzyskać informacje i porady dotyczące leczenia onkologicznego w Polsce. Możliwość kontaktu przez Viber lub WhatsApp albo przez telefon komórkowy pod numerem +48 789 414 406 (wiadomość tekstowa może być w języku ukraińskim, rosyjskim, polskim lub angielskim).
• Alivia Onkozbiórka to inicjatywa, która oferuje platformę do zakładania indywidualnych zbiórek pieniędzy na leczenie onkologiczne dla pacjentów, w tym uchodźców z Ukrainy. Zebrane fundusze można przeznaczyć na różnorodne potrzeby, takie jak koszty leczenia, transport do szpitala, leki, czy zakwaterowanie. Program ten jest wspierany przez Rzecznika Praw Pacjenta oraz inne instytucje, co zapewnia jego wiarygodność i skuteczność.

Inne inicjatywy wpierające pacjentów onkologicznych:

• Ogólnopolska Federacja Onkologiczna (OFO). OFO jest kluczową organizacją zrzeszającą podmioty działające na rzecz poprawy jakości opieki onkologicznej w Polsce. Wspiera zarówno polskich pacjentów, jak i uchodźców z Ukrainy, oferując pomoc w dostępie do niezbędnych świadczeń. Organizacja działa na rzecz ujednolicenia standardów opieki, monitoruje jakość usług medycznych i angażuje się w lobbowanie na rzecz lepszego finansowania opieki onkologicznej. Strona OFO dostępona w języku polskim.
• Polskie Forum Migracyjne oferuje szerokie wsparcie dla migrantów, w tym uchodźców z Ukrainy. Organizacja pomaga w kwestiach prawnych, społecznych oraz zdrowotnych. Szczególną uwagę przykłada do wsparcia osób chorych onkologicznie, oferując im informacje o dostępnych zasobach medycznych oraz pomoc psychologiczną i emocjonalną. Strona funkcjonuje w językach polskich, angielskim, ukraińskim i rosyjskim.
• Europejska Organizacja ds. Walki z Rakiem (ECO) oferuje cenne zasoby dla pacjentów onkologicznych w całej Europie, w tym dla osób z Europy Wschodniej i Ukrainy. Te zasoby są dostępne w wielu językach i zapewniają dostęp do wysokiej jakości opieki onkologicznej, wytycznych dotyczących leczenia oraz informacji, które mogą pomóc pacjentom w nawigacji po opcjach leczenia. Więcej informacji i dostęp do informacji można znaleźć tutaj.
• Międzynarodowe Towarzystwo Onkologii Dziecięcej (SIOP) koncentruje się na wspieraniu ukraińskich dzieci chorych na raka. Organizacja oferuje pomoc w ewakuacji pacjentów oraz niezbędne wsparcie dla pracowników służby zdrowia i rodzin zajmujących się leczeniem dzieci z rakiem. Szczegółowe informacje o ich działalności, programach wsparcia oraz aktualności i inicjatywy skierowane na pomoc dzieciom z Ukrainy chorym na raka na stronie SIOP.

5. Użyteczne narzędzia

Wyszukiwarka jednostek medycznych Medicalhelp.pl

Medicalhelp.pl to internetowe narzędzie umożliwiające szybkie znalezienie placówek medycznych w Polsce, w których pracuje personel posługujący się językiem ukraińskim lub rosyjskim. Wyszukiwarka pozwala na lokalizację najbliższych jednostek opieki zdrowotnej, podaje informacje o dostępnych tłumaczach oraz formach świadczonej pomocy, co jest szczególnie pomocne dla uchodźców z Ukrainy, którzy mogą mieć trudności z komunikacją w języku polskim.

Znajdź odpowiednik ukraińskiego leku

Narzędzie Ukrainemedlist oferowane przez IQVIA może okazać się przydatne dla kontynuujących leczenie w nowym kraju. Platforma ta pozwala na sprawdzenie zagranicznych odpowiedników ukraińskich leków, co ułatwia pacjentom kontynuowanie leczenia po przyjeździe do Polski.

OncoLink

OncoLink to międzynarodowy zasób informacyjny oferujący szeroki zakres informacji na temat różnych typów raka, opcji leczenia oraz wsparcia dla pacjentów i ich rodzin. Może być przydatny dla osób posługujących się językiem angielskim, szukających bardziej szczegółowych informacji na temat leczenia onkologicznego.

Warto korzystać z dostępnych źródeł i organizacji, aby uzyskać jak najbardziej kompleksową pomoc w walce z chorobą nowotworową.

---

Bibliografia

1. Prawo.pl: Infolinia onkologiczna – numer telefonu.
2. Zwrotnik Raka: Pomoc medyczna dla pacjentów onkologicznych z Ukrainy.
3. JAMA Network: Dostęp do optymalnego leczenia – rozmowa z dr n. med. Marcinem Hetnałem.
4. European Cancer Organisation (ECO): Oficjalna strona organizacji European Cancer Organisation.
5. IQVIA: Ukrainemedlist.
6. Polskie Forum Migracyjne: Wsparcie osób chorych i z niepełnosprawnościami.
7. Fundacja Alivia: OnkoUkraina.