18 października 2024 roku Monika Miłowska wzięła udział w posiedzeniu Podkomisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Spotkanie zgromadziło posłów, senatorów oraz przedstawicieli strony społecznej, w tym organizacji takich jak Fundacja To Proste (Mapuj Pomoc), Zarząd Harcerstwa Polskiego, OSP, Bank Żywności oraz Polski Związek Łowiectwa Wodnego. Obecni byli również przedstawiciele ZMP, UMP i Związku Gmin. Monika Miłowska przedstawiła kluczowe rekomendacje, uwzględniające rolę organizacji pozarządowych w systemie ochrony ludności o obrony cywilnej.
Kluczowe Rekomendacje
➜ Włączenie organizacji społecznych do systemu ochrony ludności i obrony cywilnej
Ustawa w artykule 5.1 stwierdza, że zadania ochrony ludności i obrony cywilnej wykonywane są przez organy i podmioty ludności cywilnej. W związku z tym, organizacje społeczne powinny zostać oficjalnie włączone do listy podmiotów ludności cywilnej. Organizacje te muszą również stać się integralną częścią państwowego sztabu kryzysowego.
Organizacje pozarządowe odgrywają kluczową rolę w międzynarodowej i polskiej architekturze systemu pomocy. Ich działania są niezbędne dla skutecznej implementacji programów pomocy humanitarnej.
➜ Wdrożenie systemu klastrowego
Rekomendujemy przyjęcie systemu klastrowego, który jest stosowany przez agendy ONZ na całym świecie. Klastry to skupiska powiązanych instytucji publicznych, organizacji pozarządowych oraz firm działających w jednym sektorze tematycznym (np. wodno-sanitarnym, rzeczowym, pomocy psychologicznej). Ich zadaniem jest koordynacja pomocy, aby uniknąć dublowania zadań i dotrzeć do potrzebujących w najbardziej efektywny sposób.
➜ Wykorzystanie istniejących struktur i doświadczonych organizacji
W Polsce istnieje wiele struktur i organizacji, które mają bogate doświadczenie w zarządzaniu i koordynacji działań pomocowych, i które mogą skutecznie funkcjonować w ramach systemu klastrowego. Oto niektóre z nich:
- Międzysektorowa Sieć Informacyjna Mapuj Pomoc (pełniła rolę koordynatora działań pomocowych zarówno w przypadku kryzysu uchodźczego, jak i powodzi, dodatkowo stanowi platformę informacyjną dla osób potrzebujących).
- Banki Żywności (mają sprawdzone systemy magazynowania i dystrybucji żywności, posiadają doświadczenie w zarządzaniu dużymi ilościami darów rzeczowych, co jest kluczowe w sytuacjach kryzysowych).
- Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM) (jest częścią EU Civil Protection Mechanism, ma doświadczenie w realizacji projektów pomocowych na szeroką skalę, zarówno w kraju, jak i za granicą).
- Wojewódzkie Sieci Organizacji Pozarządowych (posiadają lokalne struktury, które mogą szybko reagować na potrzeby społeczności w sytuacjach kryzysowych, mają dobrze rozwinięte kontakty z lokalnymi samorządami i innymi organizacjami).
➜ Przygotowanie gotowych schematów i narzędzi
Potrzebujemy gotowych schematów i narzędzi do prowadzenia działań, w tym:
- Organizacji magazynów;
- Logistyki przesyłu darów rzeczowych;
- Sieci infolinii;
- Narzędzi współpracy ze szkołami i instytucjami w przypadku szybkich zbiórek darów (np. w czasie powodzi).
➜ Doprecyzowanie schematów powierzenia zadań dla NGOsów
Obecnie, w sytuacjach kryzysowych, samorządowcy obawiają się powierzać zadania organizacjom pozarządowym z powodu braku umów, naruszeń RODO oraz braku subsydiarności działań. Aktualnie powierzanie zadań publicznych NGOsów bez konkursu jest możliwe przy kwotach do 10 000 złotych. Potrzebujemy jasnych wytycznych oraz formalnych umów, które pozwolą nam sprawnie prowadzić działania pomocowe i skutecznie wspierać lokalną społeczność.
Rola organizacji społecznych w systemie pomocy
Organizacje pozarządowe pełnią kluczową rolę w systemie pomocy humanitarnej i ochrony ludności. Ich działania są nie tylko komplementarne, ale często niezastąpione dla operacji prowadzonych przez organy państwowe. W ciągu ostatnich trzech dekad NGOsy stały się integralnym elementem międzynarodowego systemu pomocy, współpracując z organizacjami międzynarodowymi oraz rządami w dystrybucji pomocy na miejscu.
Wdrożenie przedstawionych rekomendacji wzmocni system ochrony ludności cywilnej w Polsce, zwiększając jego zdolność do reagowania na kryzysy oraz poprawiając współpracę pomiędzy różnymi podmiotami zaangażowanymi w pomoc humanitarną.
