Raport „W poszukiwaniu bezpiecznej przystani” przygotowany przez Fundację To Proste (zespół Mapuj Pomoc) we współpracy z Międzynarodową Organizacją ds. Migracji (IOM) oraz partnerami Związkiem Miast Polskich i Unią Metropolii Polskich przedstawia wyniki mappingu ośrodków zbiorowego zakwaterowania (OZZ) dla uchodźców wojennych z Ukrainy w Polsce.
CEL PROJEKTU
Głównym celem projektu było zebranie szczegółowych informacji o lokalizacji i ofercie OZZ w Polsce, które były aktywne w okresie od marca do czerwca 2024 roku. Dane te zostały zebrane w celu stworzenia interaktywnej mapy OZZ, która ma pomóc organizacjom społecznym, jednostkom samorządu terytorialnego oraz instytucjom publicznym w kierowaniu adekwatnej pomocy do osób przebywających w tych ośrodkach.
METODOLOGIA
Badanie objęło cały kraj i trwało 3,5 miesiąca. Dane zbierano poprzez bezpośredni kontakt z koordynatorami OZZ oraz weryfikację informacji z rożnorodnych źródeł, co pozwoliło na stworzenie najbardziej wiarygodnej i aktualnej bazy danych. W trakcie badania zidentyfikowano zarówno aktywne, jak i nieaktywne ośrodki, a także oceniono ich dostosowanie do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz wsparcie dla grup ze szczególnymi potrzebami.
KLUCZOWE WNIOSKI I REKOMENDACJE
Zespół badawczy Fundacji To Proste, wspierany przez IOM, opracował następujące wnioski i rekomendacje:
Interaktywna Mapa OZZ
Do marca 2024 r. brakowało w Polsce spójnej listy OZZ dla uchodźców z Ukrainy oraz szczegółowych informacji o ich funkcjonowaniu. Trzymiesięczne badanie pozwoliło na stworzenie nie tylko raportu, ale i trzech poziomów dostępu do informacji na platformie Mapuj Pomoc:
- Kompleksowa Mapa i Tabela: Pracownicy IOM, agencje ONZ, instytucje rządowe i samorządowe oraz inne uprawnione podmioty uzyskają dostęp do szczegółowych danych o OZZ z danego obszaru. Informacje obejmują województwo, powiat, miasto oraz rodzaj oferowanych usług. Dane wrażliwe nie będą udostępniane publicznie.
- Mapa OZZ + Organizacji Pomocowych: Po zalogowaniu na mapujpomoc.pl, pracownicy IOM, agend ONZ oraz instytucji publicznych mogą weryfikować położenie OZZ względem innych organizacji pomocowych. Rozszerzenie funkcji dla innych organizacji będzie możliwe w przyszłości.
- Uproszczona Mapa: Organizacje społeczne i instytucje publiczne, po zalogowaniu na mapujpomoc.pl, mogą uzyskać uproszczone dane o OZZ na poziomie województwa i powiatu, w tym liczby OZZ, łóżek oraz obłożenia. Użytkownicy nie będą mogli sprawdzić dokładnych adresów, co ma na celu ochronę danych wrażliwych.
Rekomendacja: Utrzymanie i aktualizacja centralnej bazy danych OZZ jest kluczowa dla monitorowania sytuacji na poziomie ogólnopolskim. Plany i działania mogą zostać ustalone w III kwartale 2024 roku.
Dalsze Analizy na Podstawie Uzyskanych Danych
Dane dotyczące 1236 OZZ (1071 aktywnych i 165 nieaktywnych) są zgromadzone w jednym miejscu, chociaż nie są publicznie dostępne ze względu na RODO. Fundacja To Proste i IOM mogą udostępniać wyniki badań na żądanie instytucji publicznych, organizacji pozarządowych i naukowych.
Rekomendacja: Dalsze analizy na poziomie wojewódzkim i powiatowym, aby wyniki badań były jeszcze bardziej użyteczne dla instytucji publicznych i społecznych.
Wsparcie dla Grup ze Szczególnymi Potrzebami
Tylko 22% ośrodków zadeklarowało dostosowanie do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Wsparcie dla innych grup, takich jak samotne matki, osoby starsze czy osoby LGBTQIAP+, było jeszcze bardziej ograniczone.
Rekomendacja: Priorytetowe traktowanie OZZ dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz wspierających grupy wrażliwe w kontekście możliwości utrzymania i dalszego funkcjonowania.
Finansowanie Ośrodków – Dostrzeżenie Inwestycji Rządowej
Aż 95% aktywnych OZZ było finansowanych na podstawie specustawy, co świadczy o znaczącym wsparciu rządowym, mimo powszechnego przekonania o niewielkiej roli rządu w pomocy humanitarnej.
Dodatkowe Usługi w Ośrodkach
Dodatkowe badania nad dostępnością usług w OZZ są zalecane w celu zwiększenia samodzielności uchodźców oraz zapewnienia adekwatnego wsparcia.
Usprawnienie Komunikacji z OZZ
Wprowadzenie jednolitych procedur komunikacji między OZZ a instytucjami zbierającymi dane zwiększy efektywność i dokładność procesu pozyskiwania danych.
Więcej Współpracy
Międzysektorowa współpraca przyczyniła się do sukcesu badania. Kontynuacja tej współpracy jest kluczowa dla dalszych działań i analiz.
Rekomendacja: Zweryfikowanie ośrodków, które zadeklarowały zamknięcie po 1 lipca 2024, dotarcie do brakujących OZZ w województwie małopolskim i utrzymanie współpracy międzysektorowej.
POBIERZ PEŁNĄ WERSJĘ RAPORTU
