W obliczu trwającej wojny w Ukrainie Polska stała się miejscem schronienia dla setek tysięcy osób uciekających przed konfliktem. Część z nich wciąż przebywa w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania, często z ograniczonym dostępem do rynku pracy i stabilnych form zatrudnienia. W odpowiedzi na te potrzeby organizacja Jobs First, we współpracy z UNHCR Polska, zrealizowała pilotażowy program wsparcia zawodowego. Opublikowany w marcu 2025 roku raport podsumowuje efekty tego projektu, diagnozuje bariery w zatrudnieniu i wskazuje ścieżki skutecznej aktywizacji.
Cel programu: trwałe zatrudnienie i społeczna integracja
Program miał na celu aktywizację zawodową uchodźców z Ukrainy, którzy przebywają w OZZ i pozostają długotrwale bez pracy. Kluczowym założeniem było wsparcie osób wykluczonych z rynku pracy, nie tyle poprzez krótkoterminowe oferty, ile poprzez budowę ścieżki prowadzącej do samodzielności i integracji społeczno-gospodarczej.
Program obejmował:
- przypisanie uczestnikom osobistych doradców ds. zatrudnienia,
- opracowanie indywidualnych planów działania,
- diagnozę kompetencji i barier zawodowych,
- intensywne doradztwo i wsparcie w rekrutacji,
- pomoc w formalnościach i onboarding po zatrudnieniu.
Program składał się z siedmiu etapów – od rozpoznania OZZ i rekrutacji uczestników po działania po zatrudnieniu. Spotkania z doradcami były nielimitowane i odbywały się zarówno stacjonarnie, jak i zdalnie, co zwiększało elastyczność wsparcia.
Był dostępny dla osób bezrobotnych, które przebywały w OZZ w województwach: małopolskim, śląskim, pomorskim i podlaskim..
Co udało się osiągnąć?
W programie uczestniczyło 96 osób.
- uczestnicy wzięli udział łącznie w 106 procesach rekrutacyjnych,
- 20 osób znalazło pracę (28% uczestników),
- 75% zatrudnionych utrzymało pracę co najmniej 3 miesiące,
- średnie wynagrodzenie wyniosło 5 100 zł brutto – o 19% więcej niż płaca minimalna.
Uczestnikom przedstawiono łącznie 769 ofert pracy, zgodnych z ich indywidualnymi planami działania – średnio 11 ofert na osobę. Aplikowali oni na 620 stanowisk, co pokazuje ich dużą aktywność i determinację. Dodatkowo przeprowadzono 955 indywidualnych spotkań doradczych.
Bariery: język, opieka, dokumenty
W trakcie realizacji projektu zidentyfikowano liczne przeszkody, w tym:
- brak znajomości języka polskiego,
- ograniczona dyspozycyjność (opieka nad dziećmi),
- brak dokumentów potwierdzających kwalifikacje,
- poczucie tymczasowości i obniżona motywacja.
Problematyczne były również regulacje dot. opłat za pobyt w OZZ – niektórym osobom zatrudnionym zaczęto naliczać opłaty, co wpływało na ich gotowość do podjęcia pracy.
Warto dodać, że samo podjęcie zatrudnienia mogło prowadzić do utraty zwolnienia z opłat, jeśli przekraczano określone progi dochodowe. W takich przypadkach część uchodźców obawiała się, że dodatkowe koszty przewyższą korzyści z pracy.
Indywidualne podejście jako klucz
Każdy uczestnik programu miał przypisanego doradcę zawodowego i indywidualny plan działania. Doradcy nie tylko pomagali w szukaniu pracy, ale też towarzyszyli w onboardingu i utrzymaniu zatrudnienia.
W ramach diagnozy zawodowej uczestnicy byli kwalifikowani według modelu „sygnalizacji świetlnej” – do grupy czerwonej (najbardziej oddalonej od rynku pracy), żółtej (wymagającej wsparcia w zakresie motywacji i znajomości języka) lub zielonej (gotowej do podjęcia pracy). Taki podział umożliwiał precyzyjne dopasowanie wsparcia do indywidualnych potrzeb.
Takie wsparcie pozwalało uczestnikom zwiększyć pewność siebie, odnaleźć się w polskim rynku pracy i budować długoterminowe cele.
Wnioski i rekomendacje
Raport zawiera szczegółowe zalecenia m.in. dla:
- projektowania programów aktywizacji zawodowej,
- dostosowania systemowego wsparcia dla uchodźców,
- pracodawców zatrudniających osoby z doświadczeniem uchodźczym.
Wśród kluczowych postulatów znalazło się m.in.: zapewnienie kursów językowych, wspieranie elastycznych form pracy oraz zindywidualizowane podejście do kandydata.
Podkreślono także znaczenie współpracy z pracodawcami, promocję zatrudnienia w sektorach deficytowych oraz istotę wsparcia po zatrudnieniu – nie tylko dla uchodźców, ale też dla firm.
Pobierz pełen raport
Zachęcamy do zapoznania się z pełną wersją raportu, który może być cennym źródłem wiedzy i inspiracją dla organizacji pozarządowych, instytucji publicznych i pracodawców.
POBIERZ RAPORT: Aktywizacja zawodowa uchodźców z Ukrainy przebywających w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania
