W ostatnich miesiącach niezmiennie aktywnie pracowaliśmy z organizacjami w ramach grup roboczych prowadzonych przy sieci Mapuj Pomoc: ds. rzecznictwa, ds. przeciwdziałania dezinformacji oraz ds. zarzadzania kryzysowego. W okresie letnim, w sierpniu, nie odbyły się spotkania powyższych grup, jednak nasze wspólne działania nie zwolniły tempa. Poniżej informujemy, co wydarzyło się przez okres ostatnich miesięcy (lipiec – I poł. października br.).
PRACE GRUPY ROBOCZEJ DS. RZECZNICTWA
Grupa Rzecznicza Mapuj Pomoc skupia przedstawicieli organizacji pozarządowych działających na rzecz migracji i integracji w Polsce. Aktywnie angażuje się w procesy konsultacyjne, ma także zdolność do kreowania rekomendacji i uwag na bazie wiedzy zdobywanej podczas codziennych działań NGO. W ostatnich miesiącach Mapuj Pomoc wspólnie z organizacjami zrzeszonymi w sieci podjęła się szeregu działań mających na celu wzmocnienie głosu organizacji pozarządowych w dialogu z administracją publiczną oraz ochronę praw osób z doświadczeniem uchodźstwa.
1. Uwagi do nowelizacji specustawy w lipcu 2025
W dniu 1 lipca odbyło się spotkanie Grupy Roboczej ds. Współpracy z NGO przy MSWiA, poświęcone projektowi nowelizacji tzw. specustawy. Aby umożliwić organizacjom społecznym zebranie spójnych uwag i komentarzy do projektu, jako Grupa Rzecznicza zainicjowaliśmy wspólny dokument roboczy, w którym NGO mogły wpisać swoje propozycje i spostrzeżenia. Efektem tej współpracy był dokument zawierający 17 komentarzy. Został on przesłany do MSWiA w dniu 1 lipca br. Wśród najczęściej poruszanych kwestii znalazły się:
- sytuacja małoletnich
- dostęp do edukacji
- dostęp do rynku pracy
- długość obowiązywania ustawy i ochrony czasowej w Polsce.
Podczas spotkania w MSWiA, staraliśmy się także zwrócić uwagę ministra Pawła Duszczyka na potrzebę publikacji aktualnych danych dotyczących przekroczeń granicy polsko-ukraińskiej. Było to nawiązanie do poprzedniej inicjatywy rzeczniczej, aby opinia publiczna miała wolny dostęp do aktualnych statystyk, co jest kluczowe w procesie monitorowania aktualnych potrzeb oraz planowania dalszych działań. Postulat ten został szybko zrealizowany, a dane są dziś dostępne publicznie.
2. Apel o poszanowanie prawa do ochrony międzynarodowej
Pod koniec lipca, w związku z kolejnym już przedłużeniem zawieszenia procedur uchodźczych na granicy polsko-białoruskiej, Grupa Rzecznicza wydała oświadczenie skierowane do ministra Pawła Duszczyka. Przypomniano o prawnym i moralnym obowiązku przyjmowania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej przez polskie władze. Zaapelowaliśmy także o odpowiedzialną debatę publiczną opartą na faktach, neutralnym języku oraz wartościach solidarności i poszanowania godności człowieka.
3. Aktywność mimo wakacyjnej przerwy
W sierpniu nie odbyło się spotkanie grupy ds. rzecznictwa, jednak członkowie grupy otrzymywali ze strony przedstawicielki Mapuj Pomoc informacje o inicjatywach rzeczniczych innych organizacji i sieci, takich jak list Komitetu Obrony Demokracji w sprawie bojówek na granicy polsko-niemieckiej, czy o możliwościach poszerzania kompetencji (szkolenie online z negocjacji kryzysowych). W tym czasie przekazaliśmy również do MSWiA, ostatnie komentarze do planu wdrażania polskiej strategii migracyjnej – opracowane wspólnie przez członków Grupy.
4. Wrześniowe wyzwania: skutki braku ustawy dla obywateli Ukrainy
Z początkiem września (02.09.2025 r.) Grupa spotkała się ponownie. Głównym tematem rozmowy były bieżące wydarzenia (prezydenckie weto Specustawy). Grupa dyskutowała nad potencjalnymi oraz realnie pojawiającymi się już konsekwencjami braku ustawy doprecyzowującej unijną dyrektywę o ochronie czasowej, a także codzienne wyzwania, z którymi mierzą się obywatele Ukrainy i organizacje udzielające im wsparcia, m.in. w obszarze edukacji, zatrudnienia czy pomocy osobom z niepełnosprawnościami.
Grupa, podjęła konkretne działania rzecznicze:
- przekazano samorządom informacje-analizę o ryzyku chaosu prawnego i finansowych konsekwencjach prezydenckiego weta,
- wystąpiono do MSWiA oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o publikację jasnych komunikatów dotyczących legalności pobytu, edukacji, pracy i świadczeń dla obywateli Ukrainy.
Temat braku ustawy był kontynuowany także podczas spotkania Grupy Roboczej ds. Współpracy z NGO przy MSWiA, które miało miejsce 16 września 2025 r. W tym czasie członkowie Grupy Rzeczniczej Mapuj Pomoc również wsparli listy otwarte przygotowane przez Ukraiński Dom, Konsorcjum Migracyjne oraz Polskie Forum Migracyjne w reakcji na weto prezydenckie.
5. Przełom września i października – kolejne działania po podpisaniu specustawy
Na początku października Grupa ds. rzecznictwa zebrała się ponownie, aby omówić sytuację po podpisaniu przez prezydenta nowelizacji specustawy. Wśród kluczowych kwestii znalazły się zapisy dotyczące zmian w dostępie do wsparcia socjalnego dla obywateli Ukrainy. Podjęto pierwszy kontakt z MSWiA, aby prowadzić dalsze rozmowy i działania rzecznicze w tej sprawie.
6. Wspólna praca i ciągłość działań
Ostatnie miesiące pokazały, że współpraca w ramach Grupy ds. rzecznictwa pozwala szybko reagować na zmiany prawne i wspólnie opracowywać stanowiska w imieniu środowiska organizacji wspierających uchodźców i migrantów. Naszym celem pozostaje niezmiennie budowanie dialogu opartego na wiedzy, empatii i partnerstwie między organizacjami społecznymi a administracją publiczną. Okres wakacyjny pokazał także, iż mimo braku planowanych spotkań, członkowie Grupy mają gotowość do pracy i dzielenia się swoją eksperckością w tematach w których prowadzone są działania rzecznicze.
Dziękujemy wszystkim zaangażowanym zA współtworzenie tej Grupy!
Chcesz dołączyć do prac Grupy?
Jeżeli chciałbyś/chciałabyś mieć udział w działaniach rzeczniczych, interesują Cię kwestie związane z migracjami i integracją, jesteś gotów/gotowa, aby dzielić się swoją wiedzą, dołącz do nas. W tym celu należy zarejestrować się w sieci Mapuj Pomoc i zaznaczyć zainteresowanie dołączeniem do Grupy Rzeczniczej. W razie pytań zapraszamy do kontaktu z koordynatorką Grupy: Ritą Ster, rita.ster@toproste.org .
DZIAŁANIA GRUPY DS. PRZECIWDZIAŁANIA DEZINFORMACJI
W okresie lipiec – wrzesień 2025 roku grupa ds. przeciwdziałania deiznformacji działała równie intensywnie. O szczegółach wspólnych działań informujemy poniżej.
1. Solidarność wobec mowy nienawiści
W dniu 16 lipca Grupa spotkała się, aby omówić koncepcję działania rzeczniczego dotyczącą odpowiedzi na coraz częstsze przypadki wykorzystywania problematyki migracji w przekazach politycznych i dezinformacyjnych. Inicjatywa zrodziła się podczas rozmów w ramach sieci „Nasz Rzecznik”, gdzie pojawił się pomysł opracowania wspólnego stanowiska w tej sprawie.
Inspiracją do działania była kolejna rocznica zamachu terrorystycznego na norweskiej wyspie Utoya. Sprawca tego tragicznego ataku, Anders Breivik, odwoływał się do wizji „etnicznie czystego” państwa, narracji, która coraz bardziej jest widoczna także teraz w europejskiej przestrzeni publicznej. Pamięć o tym tragicznym wydarzeniu stała się punktem wyjścia do przypomnienia, dokąd może prowadzić tolerowanie mowy nienawiści i przyzwolenie na fałszywe narracje o migrantach i uchodźcach.
Pod przygotowanym przez Grupę listem otwartym podpisało się aż 567 osób, w tym 88 przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz 479 osób indywidualnych. Tak szerokie poparcie pokazuje, że walka z dezinformacją i mową nienawiści jest tematem ważnym społecznie.
2. Nowa wiedza i współpraca międzysektorowa
Po sierpniowej przerwie Grupa spotkała się ponownie we wrześniu. Spotkanie dotyczyło webinaru Filipa Gołębiewskiego, prezesa organizacji INDID, która zajmuje się m.in. monitoringiem działań dezinformacyjnych i analizą przekazów medialnych. Uczestnicy mieli okazję zapoznać się z wynikami badań dotyczącymi sposobów prezentowania kandydatów w kampanii prezydenckiej i wpływu dezinformacji na procesy demokratyczne.
W dniu 16 września, temat dezinformacji został również poruszony podczas spotkania Grupy Roboczej ds. Współpracy z NGO przy MSWiA. Organizacje mogły opowiedzieć o swoich doświadczeniach w zmaganiu się z dezinformacją w codziennej pracy oraz o jej wpływie na społeczności, z którymi współpracują. Spotkanie było też okazją do zaprezentowania listu do premiera Donalda Tuska, przygotowanego w lipcu przez naszą Grupę.
Swoje działania w zakresie wzmacniania odporności społeczeństwa na dezinformację przedstawili także przedstawiciele NASK i Ministerstwa Cyfryzacji.
3. Kontynuacja działań grupy w październiku
Grupa ds. przeciwdziałania dezinformacji kontynuuje swoje prace. Kolejne spotkanie zaplanowane jest na 15 października (środę), na godzinę 10:00. Celem spotkania będzie dalsze wzmacnianie współpracy między organizacjami społecznymi oraz rozwijanie strategii reagowania na dezinformację dotyczącą migracji i praw człowieka.
Dezinformacja wpływa nie tylko na sposób postrzegania migrantów, ale także na spójność społeczną i jakość debaty publicznej. Przeciwdziałanie jej wymaga współpracy. Nie tylko między organizacjami społecznymi, ale też instytucjami państwowymi. Grupa ds. Przeciwdziałania Dezinformacji Mapuj Pomoc to przykład pokazujący, że wspólny głos organizacji może stać się skutecznym narzędziem budowania odporności społecznej.
DZIAŁANIA GRUPY DS. ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO
W lipcu odbyły się dwa spotkania grupy: 24 lipca spotkaliśmy się online Kubą Wygnańskim z Fundacji Stocznia, który opowiedział uczestnikom o raporcie „Mądrość po szkodzie. Wnioski z powodzi 2024 r.”.
Przeczytaj raport: Mądrość po szkodzie. Wnioski z powodzi 2024 r.
Tydzień później 31 lipca odbyło się spotkania z przedstawicielem MSWiA oraz przedstawicielem Wojewody Kujawsko – Pomorskiego. Rozmawialiśmy o zadaniach podmiotów ochrony ludności.
Grupa kolejno spotkała się we wrześniu br. na dwudniowym spotkaniu warsztatowym zorganizowanym w Lądku Zdroju. Z przedstawicielami kilkunastu organizacji poddaliśmy dyskusji i uwagom pierwszy draft naszego wspólnego podręcznika.
Przeczytaj o spotkaniu z organizacjami w Lądku Zdroju: https://mapujpomoc.pl/feedback-session-w-ladku-zdroju-9-10-wrzesnia-2025-r/
Otrzymane szeroko sugestie, uwagi i zalecenia zostaną uwzględnione w publikacji i przekazane pozostałym członkom grupy roboczej podczas kolejnych spotkań.
Prace nad podręcznikiem są kontynuowane.
Publikacja dostępna będzie w grudniu 2025 roku.
O szczegółach dalszych prac informujemy podczas spotkań.
Osobą wspierającą organizację spotkań grupy jest Karolina Chojka-Bartoszko. Jeśli jesteś zainteresowana/y dołączeniem do prac w grupie, skontaktuj się pisząc na adres: karolina.ch.bartoszko@toproste.org
