15 października 2024 roku polski rząd przyjął dokument „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo” – strategia migracyjna na lata 2025 – 2030”, w którym znalazł się kontrowersyjny zapis umożliwiający czasowe i terytorialne zawieszanie dostępu do procedur azylowych. W odpowiedzi 107 organizacji pozarządowych z Polski i Europy (w tym Fundacja To Proste – Mapuj Pomoc) wystosowało oświadczenie wyrażające głęboki sprzeciw wobec tego kierunku polityki. NGOs apelują o przestrzeganie międzynarodowych zobowiązań prawnych i ochronę praw uchodźców.
Sprzeciw wobec zawieszenia procedur azylowych
Przyjęta Strategia Migracyjna wprowadza możliwość ograniczenia procedur azylowych na wybranych obszarach i na określony czas. Zdaniem autorów strategii takie rozwiązanie ma służyć poprawie bezpieczeństwa narodowego i zwiększeniu kontroli nad granicami. Krytycy ostrzegają jednak, że wprowadzenie tego mechanizmu może prowadzić do poważnych naruszeń praw człowieka i osłabienia międzynarodowych standardów ochrony uchodźców.
Stanowisko organizacji pozarządowych
Organizacje pozarządowe podkreślają, że prawo do ochrony międzynarodowej jest niezbywalne i wynika z prawa międzynarodowego, europejskiego oraz polskiej Konstytucji. W oświadczeniu zwracają uwagę na zasadę non-refoulement, która zabrania odsyłania osób do krajów, gdzie ich życie lub wolność mogłyby być zagrożone.
W opinii sygnatariuszy decyzja polskiego rządu jest nie tylko sprzeczna z międzynarodowymi zobowiązaniami, ale także podważa wartości europejskie, takie jak solidarność, poszanowanie praw człowieka i praworządność.
Brak konsultacji z ekspertami i społeczeństwem obywatelskim
Jednym z najważniejszych zarzutów organizacji jest brak szerokich konsultacji przy tworzeniu strategii. Organizacje, które od lat zajmują się pomocą uchodźcom i integracją migrantów, nie zostały zaproszone do współpracy przy dokumencie, co zdaniem sygnatariuszy pozbawiło go wartościowego wkładu eksperckiego.
Apel o przestrzeganie prawa i współpracę
W oświadczeniu NGOs podkreślono, że prawo do ochrony międzynarodowej nie może być przedmiotem negocjacji, a polityka migracyjna powinna być zgodna z zasadami prawa i europejskimi wartościami. Sygnatariusze wzywają polski rząd do dialogu oraz współpracy z organizacjami pozarządowymi i środowiskami akademickimi w celu stworzenia strategii migracyjnej, która zapewni bezpieczeństwo państwa, jednocześnie respektując prawa człowieka.
Pełna treść oświadczenia dostępna jest pod adresem: https://reliefweb.int/report/poland/statement-ingos-response-migration-strategy-poland-and-support-right-international-protection
