W dniu 14 stycznia odbyło się pierwsze spotkanie Sieci Mapuj Pomoc w nowym roku. Tym razem uwagę poświęciliśmy przygotowaniu do obrony cywilnej i ochronie ludności. Głos zabrali wyjątkowi specjaliści:
- Dariusz Marczyński, Dyrektor Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego przy MSWiA,
- Monika Korowajczyk-Sujkowska, przedstawicielka IOM UN Migration Poland,
- Sergiusz Parszowski, prezes Think Tanku „Obserwatorium Bezpieczeństwa”;
Wspólne działania Mapuj Pomoc i sektora rządowego
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji widzi konieczność współdziałania z przedstawicielami sektora pozarządowego w zakresie tworzenia systemu ochrony ludności. Model współpracy wypracowany przez Sieć Mapuj Pomoc jest pożądany w tym procesie. Dzięki współpracy z Siecią, zostaną opracowane następujące dokumenty:
- Podręcznik poświęcony najlepszym standardom pomocy humanitarnej w organizacjach pozarządowych,
- Broszura edukacyjna o zasadach bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych – dla ludności cywilnej;
Ponadto, zostaną powołane nowe grupy robocze w tematyce obrony cywilnej. Te, które obecnie działają przy NGO Forum będą kontynuować swoje działania.
Zgłoszenia do udziału w spotkaniu grupy roboczej ds. przeciwdziałania dezinformacji (21 stycznia w godz. 11:00 – 12:00, online) prosimy wysyłać na adres: rita.ster@pah.org.pl (tytułem: Grupa robocza – Sieć Mapuj Pomoc).
Wdrożenie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej
Przyjęcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej to ogromny sukces dla bezpieczeństwa państwa – a także czasochłonne wyzwanie polegające na jej wdrożeniu. Została ona tak skonstruowana, aby wojewoda i Minister Spraw Wewnętrznych w uzgodnieniu z Wojskowymi Centrami Rekrutacji mogli zabiegać o każdy rodzaj personelu, który mógłby być oddelegowany do ochrony ludności cywilnej. Pracownicy organizacji pozarządowych – specjalizujący się w m.in. pomocy humanitarnej, medycznej, logistyczno-transportowej – są cennym zasobem ludzkim w takiej sytuacji.
Organom rządowym i samorządowym przypisano nowe zadania i kompetencje. Ministerstwo zwraca uwagę, że na początkowym etapie działań najważniejsze jest łączenie zasobów rządowych, samorządowych i pozarządowych, a następnie wykorzystanie całej puli możliwości. Organizacjom pozarządowym należy wytyczyć jasną ścieżkę do zawierania porozumień z organami ochrony ludności. Kluczowa jest także mobilizacja społeczeństwa do zwiększania swojej wiedzy w zakresie bezpieczeństwa ludności.
Najbliższe miesiące to czas implementacji ustawy oraz 18 rozporządzeń, które stanowią jej dopełnienie legislacyjne. Ustawa mocno koresponduje z innymi aktami prawnymi. Cała planistyka jest oparta o ustawę o zarządzaniu kryzysowym – ta zaś wymaga nowelizacji.
Współpraca z organizacjami pozarządowymi
W najbliższym czasie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zorganizuje spotkanie z ministrami z innych resortów (w 2024 roku odbyło się już spotkanie z Wojewodami). Do końca zimy planowane jest uruchomienie dotacji na realizację zadań wskazanych w nowej ustawie.
Ministerstwo widzi potrzebę spotkania z organizacjami pozarządowymi, które wspomagały proces tworzenia ustawy – muszą być one obecne przy opracowaniu minimalnych standardów w systemie ochrony ludności. Trzeci sektor stanowi „skrzydła” (jak to ujął pan Dariusz Marczyński), dzięki którym temat obrony cywilnej pozostanie medialny. Celem rozmów byłoby także utworzenie oficjalnego planu wspólnego działania na 2025 rok.
Kolejne spotkanie Sieci Mapuj Pomoc odbędzie się 28 stycznia o godz. 10:00. Tematem spotkania będzie opieka nad osobami uchodźczym w wieku senioralnym. Więcej informacji już wkrótce na naszym Facebooku!
Obrona cywilna a pomoc humanitarna
IOM Polska przedstawiło na spotkaniu 11 klastrów pomocy humanitarnej. Podkreślono znaczenie standardów programów pomocowych, a także ich ciągłe doskonalenie na podstawie zebranych doświadczeń.
Klastry pełnią trzy główne role:
- wyznaczanie standardów i ram pomocy humanitarnej,
- budowanie potencjału i zasobów sektora,
- operacyjne wsparcie instytucji realizujących pomoc w ramach danego sektora
W ramach tego mechanizmu działają także grupy robocze, których zadaniem jest koordynacja działań w jednej kategorii pomocy. Umożliwia to wymianę doświadczeń pomiędzy organizacjami – dzięki temu dialog ze stroną rządową staje się łatwiejszy.
IOM Polska obecnie rozwija współpracę z wydziałami bezpieczeństwa zarządzania kryzysowego poszczególnych województw w celu przygotowania odpowiednich planów reagowania na sytuacje kryzysowe.
Omówienie zapisów ustawy
Obserwatorium Bezpieczeństwa omówiło najważniejsze zapisy ustawy dotyczące działania systemu ochrony ludności – wyróżniono 7 obszarów:
- Zasady ochrony ludności i obrony cywilnej,
- Organy i podmioty ochrony ludności i obrony cywilnej,
- Zasady planowania ochrony ludności i obrony cywilnej,
- System wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania, ostrzegania i alarmowania,
- Zasady użytkowania i ewidencjonowania oraz warunki techniczne obiektów zbiorowej ochrony,
- Funkcjonowanie i organizacja obrony cywilnej oraz personelu obrony cywilnej,
- Finansowanie ochrony ludności i obrony cywilnej;
Ustawa nie wprowadza nowych zasad ochrony – odwołuje się do już istniejących planów zarządzania kryzysowego, które nie są pożyteczne dla samorządów – są zbyt ogólne i mają niską wartość operacyjną. Za reagowanie na zagrożenie odpowiada podmiot, który się pierwszy dowiedział o jakimś zdarzeniu – na nim spoczywa także obowiązek ostrzegania, alarmowania i zgłoszenia sytuacji do odpowiednich instytucji. Najwięcej nowych zadań otrzymują jednostki samorządu terytorialnego.
System ochrony ludności składa się z 3 filarów:
- organy ochrony ludności (zarządzające)
- podmiotów ochrony ludności (wykonujące)
- zasobów ochrony ludności (zasoby finansowe, informacyjne, ludzkie, rzeczowe itp.);
Aby stać się podmiotem ochrony ludności, należy:
- zostać wyznaczonym przez organ ochrony ludności (wójt, burmistrz, prezydent)
- zawrzeć odpowiednie porozumienie, a następnie otrzymać decyzję administracyjną w tym temacie
Elementem istotnym ma być korpus obrony cywilnej, na który składa się: personel obrony cywilnej (osoby którym nadano przydziały obrony; nadawane są przez wojewodę) oraz krajowa rezerwa obrony cywilnej; do korpusu obrony cywilnej można się zgłosić ochotniczo.
Najważniejsze informacje o ustawie o ochronie ludności cywilnej przeczytasz w naszym nowym artykule.
Informacje dodatkowe
- Pomoc humanitarna w świetle prawa i praktyki – publikacja naukowa
- Najważniejsze informacje o klastrach pomocy humanitarnej
- Pomoc humanitarna i ochrona ludności – publikacja Komisji Europejskiej
