W dniu 28 stycznia 2025 roku odbyło się kolejne spotkanie Sieci Mapuj Pomoc. Tematem rozmów były wyzwania, jak i możliwości w kwestii opieki nad osobami starszymi z doświadczeniem migracji i uchodźctwa. Tego dnia spotkaliśmy się z blisko 30 reprezentantami organizacji.
Zapraszamy do zapoznania się z najważniejszymi wnioskami ze spotkania.
Kluczowe cele działań na rzecz osób starszych
Kierunek naszym rozmowom nadała Tatiana Dembska z Fundacji Dobra dla Dobra, która na spotkaniu Sieci w Toruniu zwróciła uwagę na potrzebę tworzenia lokalnych ośrodków pomocy dla seniorów z Ukrainy. Skupiła się na najważniejszych założeniach projektów kierowanych dla osób starszych z doświadczeniem migracji i uchodźctwa, a są nimi:
- zapewnienie wsparcia finansowego i rzeczowego – stanowi to nadrzędną pomoc dla tej grupy ze względu na niskie emerytury ukraińskie i brak prawa do emerytury w Polsce,
- osoby starsze będąc w grupie ryzyka najczęściej szukają wsparcia w postaci finansowania leków oraz wizyty u lekarzy,
- projekt, jeżeli to możliwe, musi zawierać wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami – inaczej pomija się tą grupę w społeczności osób starszych,
- w przypadku prowadzenia wielu projektów – konieczność ich wzajemnego uzupełniania się (przedstawicielka opowiedziała o projektach integracji i aktywizacji seniorów oraz ich pozytywnym wpływie),
- włączanie seniorów w realizację projektów – jako ekspertów, prowadzących warsztaty czy spotkania informacyjne, co wspiera ich w procesie integracji,
- w przypadku emerytów z Ukrainy – stosowanie odpowiedniego nazewnictwa; patrzenie na tę grupę jako na część społeczeństwa, a nie przez pryzmat migracji czy uchodźctwa,
- prowadzenie projektów kierowanych włączających także polskich seniorów,
- odpowiednie przygotowanie informacyjne – osoby starsze mają inną ścieżkę pozyskiwania informacji, często nie umieją korzystać z Internetu,
- wykorzystanie istniejących struktur pomocy społecznej – np. Uniwersytetów Trzeciego Wieku, Klubów seniora itd.
Działania, które warto podjąć
Przedstawiciel Fundacji M6 wspomniał o możliwościach współpracy z lokalnymi władzami takimi jak:
- wspólne spotkania,
- przeprowadzanie konsultacji z społecznościami,
- zgłaszanie uwag do lokalnych polityk – w szczególności zwracać uwagę na obecność emerytów zza granicy w społeczności,
- przeglądać programy współpracy samorządów z sektorem pozarządowym – a przede wszystkim, czy w priorytetach jest integracja cudzoziemców
- programy wsparciowe są niedofinansowanie, nie są dostosowane do potrzeb polskich osób starszych, szczególnie tych z niepełnosprawnościami;
Wspomniano także o problemie finansowania działań organizacji – wymagania dla otrzymania grantów wydają się być zbyt duże dla lokalnie działających organizacji.
Kontekst małych miejscowości
Marcin z Fundacji Q zwrócił uwagę na warunki działania na terenach wiejskich. Kiedy sektor pozarządowy nie realizuje projektów w mniejszych miejscowościach, to oferta pomocy dla osób starszych bardzo się kurczy. Wspomniał także o starszych mieszkańcach ośrodków zbiorowego zakwaterowania, którzy nie otrzymują pomocy. Powodem jest finansowanie skupiające się na terenach miejskich – organizacje działające lokalnie nie mają szans na otrzymanie grantu. Barierą będzie tu także brak zatrudnienia i ograniczone środki finansowe, co uniemożliwia mieszkańcom dojazd do większych miast w celach integracyjnych.
Kolejna edycja programu Fundacji Biedronki
Fundacja Biedronki w grudniu 2024 roku ruszyła z programem „Pomoc RAZ DWA”, który realizuje wraz z gminami oraz organizacjami pozarządowymi. Do mieszkańców 6 gmin, którzy ucierpieli na skutek powodzi (głównie seniorów) trafi 1500 przedpłaconych kart do sieci sklepów Biedronka, o wartości 1000 zł każda. Więcej informacji można znaleźć na stronie Fundacji.
Dodatkowe uwagi i porady
W trakcie spotkania padło wiele rad, dzięki którym programy integracji osób starszych z doświadczeniem uchodźctwa mogą być jeszcze lepsze:
- seniorzy powinni rozwijać swoje umiejętności cyfrowe – dzięki temu będą bardziej niezależni,
- osoby starsze są najczęściej narażone na samotność – to może prowadzić do ich izolacji,
- seniorzy mają zróżnicowane potrzeby więc nie należy na nich patrzeć przez pryzmat stereotypów,
- należy pamiętać o zjawisku dyskryminacji osób starszych ze społeczności romskich,
- konieczne jest monitorowanie prawodawstwa dotyczącego uchodźców z Ukrainy i ewentualne zmiany w projekcie – np. w kwestii prawa do ubezpieczenia zdrowotnego, ponieważ jego utrata to poważna trudność dla seniorów.
- transport zwłok – potrzeba mówienia o procedurach, kosztach i źródłach finansowania transportu zwłok do ojczyzny.
Potrzeba powołania grupy roboczej i zsieciowania organizacji
Kluczowym wnioskiemjest także potrzeba powołania grupy roboczej przy Sieci Mapuj Pomoc, która podejmie zgłaszaną podczas spotkania problematykę. Zalecono zsieciowanie organizacji oraz działań na rzecz osób starszych z doświadczeniem migracji i uchodźctwa. Ważne jest wzajemne wspieranie, a nie dublowanie działań, dlatego też wskazane jest utworzenie grupy, koordynacja i współpraca. Mapuj Pomoc zgłoszone na spotkaniu uwagi i sugestie przekaże do funkcjonującej przy NGO Forum „Razem” Grupy ds. Rzecznictwa. Problematyka będzie zatem kontynuowana.
Informacje i materiały dodatkowe:
- Do 12 lutego 2025 r. przedłużono termin składania wniosków w ramach FAMI,
- W imieniu Fundacji Q zapraszamy do Podcastowego Radio Qltura; to przestrzeń dla każdego, kto chce budować społeczność zaangażowaną w kulturę, dialog i wspólne wartości. „Tworzymy mosty między ludźmi – wspieramy polskich i ukraińskich artystów, niezależnych twórców oraz organizatorów wydarzeń kulturalnych i społecznych. Naszym celem jest wspieranie społeczności obywatelskiej i promowanie demokratycznych wartości.” Zapraszamy do współpracy (audycje, podcasty): radio@fundacjaq.pl,
- W aspekcie działań integracyjnych PCPM polecił by kierować osoby uchodźcze z Ukrainy, które szukają kontaktu z obywatelami Ukrainy do kół Związku Ukraińców w Polsce oraz Cerkiew Greckokatolicką i Prawosławną.
