30 lipca 2026 roku zorganizowaliśmy spotkanie poświęcone narzędziom dual-use, czyli rozwiązaniom wykorzystywanym na co dzień, które w sytuacji zagrożenia mogą szybko wspierać zarządzanie kryzysowe, ochronę ludności i koordynację pomocy. Uczestnikami spotkanie były osoby reprezentujące organizacje członkowskie Sieci Mapuj Pomoc, a także osoby zainteresowane problematyką.
Rafał Gałka, reprezentujący środowisko IT a także organizację pozarządową – Fundację Sahana Eden zwrócił uwagę, że wdrażanie nowych systemów dopiero w trakcie kryzysu jest niezwykle trudne. Narzędzia, procedury i sposób wymiany informacji powinny być rozwijane, testowane i używane wcześniej, aby w momencie zagrożenia były już znane użytkownikom i gotowe do uruchomienia. Podkreślał szczególną rolę organizacji społecznych, które w sytuacji kryzysowej potrafią reagować szybko i elastycznie, docierając tam, gdzie większe struktury instytucjonalne działają wolniej. Technologia może znacznie zwiększyć ich skuteczność, ale tylko wtedy, gdy zostanie przygotowana wspólnie z nimi i odpowiada na rzeczywiste sposoby organizowania pomocy. Dlatego rozwiązania dual-use powinny być wykorzystywane także w czasie pokoju – do codziennej współpracy, mapowania zasobów, ćwiczeń i wymiany informacji, aby w momencie zagrożenia można było płynnie rozszerzyć ich zastosowanie.
Zwrócił również uwagę na potrzebę budowania wspólnego języka między środowiskiem technologicznym a organizacjami, samorządami i praktykami reagowania kryzysowego. W czasie kryzysu różnice w sposobie komunikowania się utrudniają współpracę, dlatego poznanie wzajemnych potrzeb i kompetencji powinno nastąpić znacznie wcześniej. Kolejnym krokiem po hackathonach powinno być łączenie zespołów, wiedzy i zasobów oraz rozwijanie rozwiązań w ramach stałej współpracy międzysektorowej.
Technologia musi być gotowa przed kryzysem
Gośćmi spotkania byli przedstawiciele dwóch zespołów uczestniczących w hackathonie Instytutu Civil42: Promil++ oraz SENTINEL.
Promil++ – HydrOS i Steel Sentinel
Zespół Promil++ tworzą Wiktor Stefaniak, Jakub Wierzchowski, Mikołaj Pietroń i Damian Szymocha – programiści łączący kompetencje w zakresie tworzenia aplikacji, systemów mapowych i rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji. Podczas spotkania projekty przedstawili Mikołaj Pietroń i Jakub Wierzchowski.
Zespół zaprezentował dwa powiązane rozwiązania:
- HydrOS wspiera zarządzanie ryzykiem powodziowym i ochronę infrastruktury szpitalnej. Łączy informacje o zagrożeniu z danymi o placówkach medycznych, ich dostępnych zasobach i możliwościach przyjęcia pacjentów. Może pomagać w ocenie ryzyka oraz planowaniu ewakuacji i transportu do innych szpitali.
- Steel Sentinel pozwala natomiast analizować zależności pomiędzy elementami infrastruktury, takimi jak energetyka, wodociągi, transport, szpitale czy systemy łączności. Dzięki cyfrowemu modelowi zależności pokazuje nie tylko, który obiekt został uszkodzony, lecz także jakie kolejne konsekwencje może wywołać jego awaria.
Podczas projektowania wykorzystano interaktywne mapy GIS, warstwy danych, analizę zależności, symulacje różnych scenariuszy oraz moduły AI wspierające porządkowanie informacji i przygotowywanie możliwych wariantów działania. Założono przy tym, że ostateczne decyzje pozostają po stronie człowieka, a dostęp do informacji o infrastrukturze i danych wrażliwych musi być odpowiednio chroniony.
Zdjęcie: Slajd z prezentacji zespołu Promil ++
SENTINEL – wspólny obraz sytuacji
Projekt SENTINEL rozwijają Maciej Sawicki i Tomasz Trzciński. Maciej odpowiada za architekturę, infrastrukturę chmurową i integrację danych, natomiast Tomasz wnosi wieloletnie doświadczenie w tworzeniu rozbudowanych systemów internetowych, automatyzacji i rozwiązaniach AI.
SENTINEL odpowiada na problem rozproszenia informacji pomiędzy licznymi rejestrami, systemami branżowymi i dokumentami. Platforma zbiera dane z różnych źródeł, przetwarza je i pokazuje na jednej mapie. Może monitorować poziom wody i inne wskaźniki, wykrywać trendy, generować alarmy oraz tworzyć poranne, wieczorne i doraźne raporty sytuacyjne.
Rozwiązanie zaprojektowano jako elastyczny framework oparty na modułach i wtyczkach. Nowe źródło danych lub sposób prezentowania informacji można dołączać bez przebudowy całego systemu. W projekcie zastosowano mechanizm „rurek i filtrów”, dzięki któremu dane są kolejno zbierane, weryfikowane, przetwarzane i prezentowane użytkownikowi.
Sztuczna inteligencja pomaga wybrać najważniejsze informacje, przygotować szkic podsumowania lub briefing głosowy. Raporty są jednak sprawdzane i zatwierdzane przez dyżurnego – AI ma wspierać ocenę sytuacji, a nie samodzielnie podejmować decyzje.
Platforma jest skierowana do centrów zarządzania kryzysowego, samorządów i służb, ale również do organizacji społecznych potrzebujących szybkiej informacji, mapowania zasobów i wspólnego obrazu sytuacji.
Mapa zasobów organizacji Sieci Mapuj Pomoc
Podczas spotkania przedstawiono także kierunek rozwiązania rozwijanego przez Sieć Mapuj Pomoc wspólnie z Wojciechem Majem i Rafałem Gałką. Jego podstawą ma być ogólnopolska mapa zasobów oraz możliwości organizacji społecznych, które mogą zostać uruchomione podczas powodzi, pandemii, kryzysu humanitarnego lub innego zagrożenia.
System ma wspierać trzy podstawowe procesy:
- sprawdzanie aktualności informacji,
- agregowanie danych o dostępnych zasobach
- przekazywanie danych osobom podejmującym decyzje.
Dzięki temu transport, wolontariusze, sprzęt, miejsca noclegowe lub inne formy pomocy mogłyby trafiać we właściwe miejsce i we właściwym czasie.
Technologia musi działać niezależnie od okoliczności
Wojciech Maj, prezes Fundacji Net on Wheels, przedstawił perspektywę organizacji zajmującej się przywracaniem łączności w warunkach wojny i katastrof naturalnych. Podkreślał, że rozwiązania technologiczne powinny być konfrontowane z realiami działań terenowych, w których dostęp do energii, internetu, sieci komórkowej czy wiarygodnej lokalizacji może zostać nagle ograniczony. Dlatego systemów nie wystarczy zaprojektować i zaprezentować – trzeba je wcześniej testować podczas symulacji zakładających awarie infrastruktury, cyberataki i utratę podstawowych kanałów komunikacji.
W swojej wypowiedzi wskazał również najważniejsze warunki skutecznego narzędzia dual-use:
- prostotę obsługi,
- niski próg wejścia,
- aktualność i potwierdzoną wiarygodność informacji,
- szybkość wdrożenia oraz bezpieczeństwo danych.
Zaznaczył, że łatwość i niski koszt rozwijania systemu nie mogą oznaczać rezygnacji z cyberbezpieczeństwa – informacje o zasobach i infrastrukturze mogą mieć znaczenie strategiczne. Zachęcał również do korzystania z doświadczeń ukraińskich, które pokazują, jak technologie zachowują się w skrajnych warunkach i jakie rozwiązania zawodzą jako pierwsze.
Obejrzyj nagranie spotkania
Wsparcie ze strony różnych sektorów – niezbędne!
Promil++ poszukuje przede wszystkim partnera strategicznego lub inwestora, który pomoże rozwinąć i skomercjalizować rozwiązania na rynku GovTech i public safety. Zespół potrzebuje również opinii ze strony samorządów, instytucji i organizacji gotowych do pilotażowego testowania systemów oraz przekazania informacji zwrotnej z perspektywy praktyków.
Twórcy SENTINEL poszukują organizacji i instytucji, które pomogą zbudować rzeczywiste scenariusze użycia. Potrzebują konsultacji z osobami koordynującymi działania pomocowe, dostępu do wiedzy o realnym obiegu informacji oraz partnerów gotowych do niewielkich testów i symulacji. Zależy im również na wsparciu promocyjnym i kontaktach prowadzących do przyszłych wdrożeń.
Zespół Mapuj Pomoc poszukuje współpracy organizacji gotowych opisać swoje zasoby, regularnie aktualizować informacje i uczestniczyć w testowaniu systemu. Potrzebne są również kompetencje technologiczne, doświadczenia operacyjne, wiedza o cyberbezpieczeństwie i łączności w warunkach kryzysu.
Najważniejsze wnioski i rekomendacje
Podczas spotkania wybrzmiało kilka wspólnych zasad:
- narzędzia należy wdrażać i ćwiczyć przed kryzysem, a nie dopiero wtedy, gdy system jest już przeciążony
- rozwiązania muszą być proste i intuicyjne, aby mogły korzystać z nich również osoby bez przygotowania technicznego
- każda informacja powinna mieć wskazane źródło, czas aktualizacji i poziom wiarygodności
- sztuczna inteligencja może analizować dane i przygotowywać rekomendacje, ale odpowiedzialność za decyzję musi pozostać po stronie człowieka
- systemy powinny wymieniać dane i współpracować ze sobą, zamiast tworzyć kolejne odrębne, zamknięte narzędzia
- konieczne jest testowanie rozwiązań także w warunkach braku prądu, internetu, łączności lub sygnału GPS
- bezpieczeństwo danych, kontrola dostępu i cyberbezpieczeństwo muszą być uwzględniane od początku projektowania.
Technologie powinny powstawać wspólnie z praktykami – organizacjami, samorządami, służbami i osobami działającymi w terenie.
Najważniejszy wniosek dotyczył potrzeby współpracy: programiści znają możliwości technologii, natomiast organizacje i instytucje znają rzeczywiste potrzeby, bariery oraz warunki działania w kryzysie. Skuteczne rozwiązania mogą powstać tylko wtedy, gdy te perspektywy spotkają się odpowiednio wcześnie.
Dopiero połączenie tych perspektyw pozwala projektować narzędzia, które są nie tylko nowoczesne, ale przede wszystkim użyteczne dla ludzi.
Wesprzyj rozwój narzędzi dual-use
Organizacje, instytucje i eksperci zainteresowani przetestowaniem przedstawionych rozwiązań, przekazaniem opinii, przygotowaniem scenariuszy pilotażowych lub wsparciem ich dalszego rozwoju zapraszamy do kontaktu z Biurem Sieci Mapuj Pomoc: mapujpomoc@toproste.org
Kontakt do zespołu SENTINEL – kontakt@sztab.ai
Projekt został wsparty przez Fundację im. Stefana Batorego w ramach programu Stronger Roots, finansowanego przez Unię Europejską z programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” (CERV). Program Stronger Roots ma na celu zwiększenie odporności i stabilności organizacji społecznych oraz wzmocnienia ich relacji ze społeczeństwem. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie poglądami autora/ki (autorów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ udzielający dotacji nie mogą zostać pociągnięte za nie do odpowiedzialności.
