W odpowiedzi na ogłoszenie konsultacji społecznych, w ostatnich dniach prowadziliśmy intensywne prace nad przygotowaniem uwag do projektu ustawy „wygaszającej” rozwiązania wynikające z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (UD 345).
Projekt ten ma istotne znaczenie społeczne, a jego skutki bezpośrednio dotkną osób, które po wybuchu wojny w Ukrainie znalazły w Polsce schronienie.
Jak wyglądał proces przygotowania uwag?
Ze względu na bardzo krótki termin przewidziany na nadesłanie uwag do projektu ustawy, sieć Mapuj Pomoc zdecydowała się na ścisłą współpracę z siecią Inicjatywa „Nasz Rzecznik”. Połączenie potencjałów obu sieci pozwoliło na prężne zebranie perspektyw organizacji działających w różnych obszarach wsparcia oraz na wypracowanie spójnego stanowiska organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Działaliśmy w trybie ciągłym, w dynamicznych i wymagających warunkach, aby zdążyć z przygotowaniem merytorycznych uwag przed upływem terminu konsultacji społecznych, wyznaczonego na 12 stycznia b.r..
W ramach tych działań przeprowadziliśmy 2 robocze spotkania grup rzeczniczych obu sieci – w środę 7 stycznia oraz czwartek 8 stycznia. Spotkania były poświęcone analizie projektu ustawy, identyfikacji jego potencjalnych skutków oraz omówieniu kluczowych rekomendacji, opartych na doświadczeniu organizacji pracujących bezpośrednio z osobami objętymi ochroną czasową. Uwagi do projektu stanowią efekt wspólnej, intensywnej pracy wielu organizacji społecznych działających na rzecz osób uchodźczych i migranckich.
Przygotowane wspólnie uwagi które zostały przekazane Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji w obowiązującym terminie.
Wspólne stanowisko organizacji wybrzmiało podczas konsultacji w MSWiA
Rekomendacje zostały przedstawione także podczas konsultacji społecznych przeprowadzonych w MSWiA w dniu 12 stycznia 2026 r. przez prezeskę Fundacji To Proste, reprezentującej Sieć Mapuj Pomoc – Monikę Miłowską.
Najważniejsze rekomendacje Sieci Mapuj Pomoc i Inicjatywy „Nasz Rzecznik”
- zapewnienia realnych i rzetelnych konsultacji społecznych, prowadzonych w racjonalnych terminach, które umożliwią organizacjom społeczeństwa obywatelskiego merytoryczne odniesienie się do projektowanych zmian;
- doprecyzowania i zmiany nazwy projektu ustawy, tak aby nie wprowadzała w błąd co do jej rzeczywistego charakteru i skutków dla osób objętych ochroną. przekaz, wynikający z samego brzmienia tytułu aktu prawnego, sprzyja także utrwalaniu istniejących napięć społecznych oraz wzmacnianiu uproszczonych i antagonistycznych narracji antyukraińskich, co pozostaje w sprzeczności z deklarowanym celem stabilizacji i porządkowania systemu wsparcia;
- zagwarantowania dostępnego i elastycznego trybu złożenia wniosku o nadanie numeru PESEL UKR, bez ryzyka automatycznego utraty ochrony w przypadku niedochowania krótkich terminów z przyczyn obiektywnych jak np. pobyt w szpitalu;
- zapewnienia realnego dostępu do pobytu czasowego (CUKR), w tym uwzględnienia sytuacji osób z grup szczególnie wrażliwych oraz zniesienia barier finansowych i proceduralnych, w tym także bariery w postaci wykluczenia cyfrowego;
- ochrony praw osób w szczególnie trudnej sytuacji, w tym osób z niepełnosprawnościami, wielodzietnych rodzin, osób starszych;
- zapobiegania wykluczeniu prawnemu po zakończeniu ochrony czasowej w szczególnych przypadkach, poprzez stworzenie jasnych, dostępnych i bezpiecznych ścieżek legalizacji pobytu.
Siła współpracy i konsekwentnego rzecznictwa
Dziękujemy wszystkim osobom i organizacjom, które zaangażowały się w proces zbierania uwag oraz wspólne kształtowanie stanowiska. To kolejny dowód na to, jak ważna jest współpraca w ramach sektora pozarządowego oraz konsekwentne rzecznictwo oparte na wiedzy eksperckiej i doświadczeniu z pierwszej linii pomocy. Proces ten potwierdził znaczenie współpracy międzyorganizacyjnej oraz skoordynowanych działań rzeczniczych w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji.
Szczególnie istotne jest także włączanie w proces formułowania rekomendacji samych osób z doświadczeniem uchodźczym. Bez ich głosu nie da się tworzyć rozwiązań odpowiadających na realne potrzeby.
Co dalej?
Będziemy monitorować ten proces legislacyjny i zabiegać o to, by głos organizacji społecznych był traktowany jako pełnoprawny element debaty publicznej. Konsultacje społeczne powinny być przestrzenią realnego dialogu, nie tylko obowiązkiem proceduralnym, ale narzędziem do tworzenia lepszego prawa. Proces ten powinien podlegać racjonalnym czasowo i faktycznym, efektywnym konsultacjom społecznym, które umożliwią pełne uwzględnienie wiedzy eksperckiej.
Zachęcamy do zapoznania się ze szczegółowymi uwagami przekazanymi w ramach konsultacji oraz do wspierania działań rzeczniczych na rzecz praw osób dotkniętych skutkami wojny.
Pełna treść uwag obu sieci:
