Dezinformacja stała się jednym z największych wyzwań współczesnej przestrzeni informacyjnej. Fałszywe lub wprowadzające w błąd treści pojawiają się nie tylko w mediach społecznościowych, ale również w codziennych rozmowach – w szkołach, rodzinach czy wśród znajomych. Raport z Youth Dialogue Forum 2025, w którym udział wzięło ponad 1500 młodych osób z krajów Grupy Wyszehradzkiej (Polski, Czech, Słowacji i Węgier), pokazuje, że problem dezinformacji wykracza daleko poza politykę. Wpływa na relacje międzyludzkie, zaufanie społeczne oraz poczucie sprawczości młodych ludzi.
O czym jest raport
Badanie połączyło dyskusje online na dużą skalę z debatą podczas spotkania na żywo. W dwóch cyfrowych dyskusjach uczestnicy stworzyli prawie 200 stwierdzeń dotyczących wpływu dezinformacji i oddali ponad 43 tysiące głosów. Następnie wybrana grupa młodych uczestników wspólnie opracowała praktyczne rekomendacje, które mogą pomóc radzić sobie z tym zjawiskiem w codziennym życiu.
POBIERZ RAPORT w języku angielskim -> Report of the Youth Dialogue Forum 2025 – How Does Misinfomation Affect Us?
Dezinformacja jako źródło napięć w relacjach
Jednym z najczęściej wskazywanych skutków dezinformacji jest pogorszenie relacji międzyludzkich. Młodzi ludzie zauważają, że rozmowy na temat informacji z internetu coraz częściej prowadzą do konfliktów lub nieporozumień.
W rodzinach czy wśród znajomych pojawia się obawa przed poruszaniem kontrowersyjnych tematów, ponieważ mogą one przerodzić się w kłótnię. W efekcie część osób unika dyskusji, nawet jeśli uważa, że dana informacja jest fałszywa.
Chaos informacyjny i spadek zaufania
Uczestnicy forum podkreślali, że ogromna liczba sprzecznych informacji powoduje dezorientację. W mediach społecznościowych obok rzetelnych wiadomości pojawiają się plotki, manipulacje czy niezweryfikowane opinie.
Taka sytuacja prowadzi do stopniowej utraty zaufania – nie tylko wobec mediów czy instytucji, ale także wobec innych ludzi. Wiele osób zaczyna wątpić w to, czy da się w ogóle odróżnić prawdę od fałszu.
Zmęczenie debatą i wycofanie z dyskusji
Kolejnym ważnym wnioskiem jest zjawisko tzw. „zmęczenia informacyjnego”. Ciągłe konfrontowanie się z dezinformacją i konfliktami w sieci sprawia, że część osób decyduje się ograniczyć udział w dyskusjach publicznych.
Wycofanie nie zawsze oznacza brak zainteresowania sprawami społecznymi. Często jest to forma ochrony własnego dobrostanu psychicznego przed nadmiarem negatywnych emocji.
Różnice wewnątrz krajów, nie między nimi
Co ciekawe, badanie pokazało, że największe różnice w podejściu do dezinformacji występują nie między państwami regionu, lecz w obrębie samych społeczeństw.
W każdym kraju są młodzi ludzie, którzy czują się bezsilni wobec fałszywych informacji, ale są też tacy, którzy wierzą, że mogą wpływać na otoczenie – na przykład poprzez rozmowy z innymi czy odpowiedzialne korzystanie z mediów.
Jak reagować na dezinformację – rekomendacje młodych
Podczas forum uczestnicy opracowali kilka praktycznych strategii radzenia sobie z dezinformacją w codziennym życiu.
1. Wybieraj, kiedy warto dyskutować
Nie każda rozmowa musi prowadzić do konfrontacji. Warto ocenić sytuację, przygotować argumenty i zdecydować, czy dana dyskusja ma sens. Jeśli rozmowa staje się zbyt emocjonalna, lepiej ją przerwać i wrócić do niej później.
2. Sprawdzaj informacje i zachowuj krytyczne myślenie
Proste nawyki – takie jak sprawdzanie źródeł, porównywanie informacji czy świadome korzystanie z mediów społecznościowych – pomagają ograniczyć wpływ fałszywych treści.
3. Wspieraj innych bez pouczania
Często osoby bardziej narażone na dezinformację potrzebują wsparcia, a nie krytyki. Zamiast wyśmiewać czy moralizować, warto próbować zrozumieć ich perspektywę i spokojnie wyjaśniać wątpliwości.
4. Pozostań aktywny, ale w bezpieczny sposób
Zaangażowanie społeczne nie musi oznaczać ciągłego uczestnictwa w konfliktowych dyskusjach. Można wspierać rzetelne źródła informacji, dzielić się sprawdzonymi materiałami i reagować na dezinformację w sposób rzeczowy.
5. Dbaj o własne zdrowie psychiczne
Ograniczenie czasu spędzanego w mediach społecznościowych, blokowanie szkodliwych treści czy robienie przerw od informacji to strategie pomagające uniknąć przeciążenia emocjonalnego.
Wnioski: dialog zamiast polaryzacji
Wyniki Youth Dialogue Forum 2025 pokazują, że dezinformacja nie jest jedynie problemem technologii czy mediów. To zjawisko, które wpływa na relacje międzyludzkie, poczucie bezpieczeństwa informacyjnego i aktywność obywatelską.
Jednocześnie raport podkreśla, że młodzi ludzie nie są biernymi odbiorcami informacji. Gdy mają możliwość uczestnictwa w dobrze zaprojektowanych przestrzeniach dialogu – zarówno online, jak i offline – potrafią wspólnie szukać rozwiązań i budować bardziej odpowiedzialną kulturę informacyjną.
